Ngày 07 tháng 02
THÁNH VASTÔ GIÁM MỤC HIỂN TU 
(+ 540)

Cho tới ngày nay, không một tài liệu nào dám quyết đoán đích xác về gia thế và sinh quán của Vastô. Người ta chỉ biết Vastô bấy giờ là một thanh niên tuấn tú, sống độc thân tại tỉnh Tun (Toul) thuộc miền Florencia. Sau chuỗi ngày sống hầu như ẩn dật, tiếng thơm nhân đức của chàng thanh niên đó đã lan vang khắp xứ. Vastô được Đức Giám mục vời vào cho nhập hàng giáo sĩ, và sau chịu chức linh mục.

Năm 496, sau khi chiến thắng người Alamăng (Alamans), vua Clovis muốn hoàn tất lời hứa trước khi ra trận, đến thành Tun tìm một người cắt nghĩa cho những chân lý và mầu nhiệm của đạo Thiên Chúa. Không ai bảo ai, mọi người đều giới thiệu cho vua linh mục Vastô, vị tông đồ hằng sẵn sàng hiến thân cho việc truyền bá chân lý, nêu cao tinh thần bác ái. Từ đó cha Vastô thành người bạn đường của vua Clovis. Vua học đạo và trở lại nhận đức tin trên đường hành trình như trường hợp của hoạn quan trong công vụ tông đồ xưa. Như để chứng nhận lời giảng dậy của đầy tớ Vastô và cũng để thêm chứng đức tin cho nhà vua, Chúa đã ban cho Vastô làm phép lạ chữa một người mù ăn xin tại thành Rêmi. Chứng kiến sự lạ ấy, mọi người đều nhận Phúc âm. Về tới Ranh, ngày 25-10-496, vua chính thức chịu phép thánh tẩy do thánh Rêmi chủ sựï. Đồng thời, vua ngỏ ý muốn cho cha Vastô được nhập hàng giáo sĩ giáo phận Rêmi.

Nhập giáo phận, cha là cánh tay phải của Đức Giám mục, trong những việc giúp ngài quản trị giáo phận, trùng tu hoặc xây thêm nhiều nhà thờ, nhà thương và cơ sở. Thấy gương nhân đức của cha Vastô, thánh Rêmi cử ngài làm Giám mục thành Arát (Arras). Vừa lên làm Giám mục, thánh nhân cho cất hai ngôi thánh đường đã bị giặc giã tàn phá. Hạnh phúc hơn cả là ngay buổi đầu khi làm Giám mục, thánh nhân đã được Chúa cho làm nhiều sự lạ: ngày kia trên đường vào thành Arát, ngài đã làm phép lạ chữa bệnh cho một người hành khất vừa mù lại bất toại. Toàn dân hân hoan đón ngài như một sứ giả tự trời sai xuống. Nhưng trước cảnh tưng bừng ấy. Đức Giám mục Vastô không thể cầm lòng nhìn thấy ánh sáng đức tin đã lu mờ và tinh thần bác ái của dân thành hầu như không còn nhựa sống, nhiều nơi trong giáo phận ngẫu tượng được đặt lên thay Thiên Chúa, bác ái nhường chỗ cho kiêu ngạo và hằn thù. Trên đường đi thăm những giáo đường bị tàn phá, Đức giám mục khám phá được một bàn thờ tôn kính Đức Mẹ. Với lòng tin tưởng vào Đức Mẹ, ngài nhất định xây một thánh đường dâng kính Nữ Vương và chính thức dâng giáo phận cho Mẹ.

Ngài phải kiên tâm và nhân ái lắm mới khuất phục được những yêu sách và gạt bỏ được những ảnh hưởng xấu của dân ngoại. Đó là những phong tục bại luân từ đế quốc Rôma du nhập dưới triều Clôtariô. Họ hiếu chiến và ưa tổ chức những buổi lễ xa hoa, những cuộc dạ hội dâm dật. Nhưng một phép lạ đã mở mắt họ. Số là ông Hogiút, một trong các lãnh chúa, vì lòng kính cẩn Đức Giám mục, ông đã dâng cho ngài hết cả số lương bổng. Ngày kia ông tổ chức yến tiệc thiết vua Clotariô để nhà vua có dịp gặp gỡ và hội kiến Đức giám mục Vastộ Được ơn soi sáng, Đức giám mục tưởng nên nhờ dịp đó để bài trừ tội lộng hành của nhà vua. Ngài đã nhận lời mời của lãnh chúa. Vào bàn tiệc, sau lời nói lộng ngôn của vua Clotariô, Đức giám mục giơ tay làm dấu thánh giá như thói quen. Bỗng nhiên tất cả những bình đựng rượu đều đổ vỡ tan tành. Hoảng hốt, vua Clotariô và các lãnh chúa dự tiệc nài xin Đức giám mục cắt nghĩa việc vừa xẩy ra. Với vẻ mặt nghiêm trang, đôi mắt hướng về trời, Đức giám mục thong thả trả lời: "Đó là những con quỷ, chúng mưu mô giấu mình trong bình rượu để lừa gạt con người ưa nói lộng ngôn, ăn uống chơi bời và hằn thù ghen ghét. Nhưng gặp tôi làm dấu thánh giá, chúng không chống lại nổi sức mạnh thiêng liêng, bèn xấu hổ tẩu thoát, làm đổ vỡ tung toé". Phép lạ xẩy ra trước mắt những nhân vật sang trọng, khiến họ phải nhìn nhận uy quyền của Thiên Chúa. Kết quả nhiều người đến xin trở lại và nhận đức tin.

Suốt 40 năm trường, Đức giám mục Vastô hằng tận tụy với công việc truyền giáo, không những trong giáo phận Arát mà cả giáo phận Camrai (Cambrai), theo sự uỷ thác của thánh Rêmi từ năm 510.

Trên mấy trang ngắn ngủi này, chúng ta không thể kể hết từng chi tiết đời hoạt động của thánh Giám mục, nhưng lịch sử đã làm chứng những hoạt động ấy rất đáng kể. Nhờ ảnh hưởng của thánh nhân Giáo hội miền Arát, Camrai dần thịnh vượng. Vì thế sau bao nhiêu vất vả cơ cực, thánh nhân đã nhắm mắt sung sướng kết thúc một đời truyền giáo trần thế. Ngài bị bệnh sốt rét và qua đời tại Arát trong một đêm đông giá lạnh. Chính trong đêm đó, ngay lúc thánh nhân tắt thở, nhiều người dân thành đã nhìn thấy một luồng sáng từ nóc phòng Đức Giám mục phát ra và vọt lên chiếu sáng cả một vùng. Sau bao năm tìm hiểu, người ta nhận thực đó là sự lạ Chúa làm để tán thưởng đầy tớ trung tín của Người! Hôm ấy là ngày 06-02 năm 540. Xác thánh nhân được mai táng trong nhà thờ Đức Bà ở thành Arát. Đến năm 667, dưới quyền chủ toạ của Thánh Ômê Têruan (Omer de Thérouane) Giám mục thành Ôbe (Aubert), người ta lại cải táng và mang xác thánh nhân về nhà nguyện thánh Phêrô. Từ đó nhà nguyện này đổi tên là nhà thờ thánh Vastô. Sau cùng người ta lại đưa hài cốt thánh nhân về nhà thờ chính toà thành Arát. Nơi đây mới là ngai toà của ngài khi còn sống và cũng là chốn an nghỉ muôn đời của vị thánh sau một cuộc đời hy sinh vì nghĩa vụ một chúa chiên.