 |
| Isabella Bonotto/POOL | ALETEIA |
Mùa Chay này, thông điệp của Tuần Tĩnh tâm rất rõ ràng: hãy trở nên tự do, hãy trở nên chân thật, hãy trở nên trọn vẹn. Cuộc cải cách mà thế giới cần bắt đầu từ sự hoán cải của mỗi tâm hồn.
Khi Đức Giám mục Erik Varden giảng tĩnh tâm Mùa Chay năm nay cho Đức Giáo Hoàng Lêô XIV và Giáo triều Rôma, ngài đã nhiều lần hướng đến sự khôn ngoan sâu sắc của Thánh Bênađô xứ Clairvaux.
Qua nhiều bài suy niệm - về chủ nghĩa lý tưởng, tự do, chân lý, và thậm chí cả sự thất bại của Giáo hội - một sợi chỉ nổi bật: sự hoán cải là cụ thể. Nó định hình lại cách chúng ta suy nghĩ, lựa chọn và sống. Dưới đây là năm bài học mà những người Công giáo bình thường có thể mang vào Mùa Chay của mình.
1. Chủ nghĩa lý tưởng cần đến sự khiêm nhường
Thánh Bênađô đã “gây tiếng vang” khi ngài vào Dòng Xitô cùng 30 người bạn đồng hành ở tuổi 23. Thông minh, mạnh mẽ và quyết tâm, ngài đã giúp định hình cuộc cải cách Dòng Xitô - nhưng ngài cũng phải học hỏi, qua những vết thương và thất bại, rằng lòng nhiệt thành không giống như sự thánh thiện.
Đức Giám mục Varden không miêu tả Thánh Bênađô là người hoàn hảo. Ngài cho thấy Thánh Bênađô là một người có những niềm tin mạnh mẽ đôi khi trở nên cứng rắn đến mức thiên vị - và người phải đối mặt với việc tự cho bản thân là đúng của chính mình.
Bài học rút ra là gì? Chủ nghĩa lý tưởng là một món quà, nhưng nó cần được thanh lọc. Trong đời sống giáo xứ, các cuộc tranh luận gia đình, hay các cuộc tranh luận trực tuyến, câu hỏi không chỉ là “Tôi có đúng hay không?” mà còn là “Tôi có sẵn lòng đón nhận ân sủng không?” Mùa Chay mời gọi chúng ta để kinh nghiệm làm cho chúng ta khiêm nhường mà không dập tắt ngọn lửa nhiệt huyết của chúng ta.
2. Tự do không phải là làm bất cứ điều gì chúng ta muốn
Trong một nền văn hóa mà “tự do” thống trị diễn ngôn chính trị, định nghĩa của Thánh Bênađô đi ngược lại xu hướng này. Điều mà con người sa ngã cảm thấy tự nhiên - đạt đến điều mình mong muốn, thỏa mãn dục vọng, trau chuốt hình ảnh bản thân - theo ngài, là một kiểu giam cầm.
Tự do đích thực bắt nguồn từ lời “Xin vâng” của Chúa Kitô với Chúa Cha. Đó không phải là giành lấy quyền kiểm soát, mà là yêu thương với lòng quảng đại đến nỗi chịu đóng đinh vào thập giá.
Điều này mang đến những hệ quả thực tế. Tự do Kitô giáo có nghĩa là chấp nhận sự hiểu lầm hơn là leo thang xung đột. Điều đó còn có nghĩa là chấp nhận những giới hạn - bệnh tật, trách nhiệm, tuổi già - như những nơi mà tình yêu có thể thêm phần sâu sắc hơn.
Thập giá là biểu tượng của sự tự do trong Giáo hội.
3. Cám dỗ có thể củng cố chúng ta
“Không ai sống trên trái đất mà không bị cám dỗ,” Thánh Bênađô cảnh báo. Thay vì hoảng sợ trước những khó khăn, chúng ta có thể xem chúng như sự rèn luyện.
Chống lại sự giả dối củng cố lòng gắn bó của chúng ta với chân lý. Mỗi sự từ chối nhỏ nhặt - từ chối phóng đại, từ chối thỏa mãn lòng ghen tị, từ chối nuôi dưỡng sự oán giận - đều xây dựng nên sức mạnh luân lý.
Những kỷ luật của Mùa Chay rất quan trọng ở đây. Ăn chay, xưng tội và xét mình không phải là những hình thức đạo đức được thêm vào; chúng mài giũa nhận thức của chúng ta. Chúng rèn luyện chúng ta phân biệt giữa những gì là hào nhoáng với những gì thực sự mang lại ơn cứu độ.
4. Tham vọng ăn mòn tâm hồn
Ngôn ngữ của Thánh Bênađô về tham vọng rất đáng chú ý: một “mầm độc bí mật,” một “mẹ đẻ của sự giả hình.” Tham vọng không chỉ đơn giản là muốn làm điều tốt. Đó là khát vọng thầm lặng được nhìn thấy, được tán thưởng, được coi là không thể thiếu.
Cách áp dụng của Đức Giám mục Varden rất mạnh mẽ, đặc biệt là trong bối cảnh Giáo hội. Khả năng lãnh đạo tinh thần được thử thách qua những thói quen thường nhật - cách người ta đón nhận lời khen ngợi, cách cư xử trên bàn ăn, những gì người ta lãng phí trên mạng.
Đối với giáo dân Công giáo, câu hỏi cũng tương tự: Việc phục vụ của tôi hướng đến vinh quang của Thiên Chúa hay của chính tôi? Mùa Chay mang đến cơ hội làm những việc thiện thầm lặng - cho đi, cầu nguyện hoặc phục vụ mà không cần phô trương.
5. Sự thánh thiện là uy tín thực sự của Giáo hội
Có lẽ bài suy niệm đáng suy ngẫm nhất chính là việc đề cập đến những đổ vỡ bên trong Giáo Hội. Đức Giám mục Varden lưu ý rằng những vết thương nghiêm trọng nhất thường đến từ bên trong. Không có sự đơn giản hóa nào - không có sự phân chia dễ dàng nào giữa thú săn mồi và nạn nhân - có thể thay thế cho trách nhiệm phải tỉnh táo và những giọt nước mắt.
Tuy nhiên, ngài không tuyệt vọng. Câu trả lời cho sự bê bối không phải là việc xây dựng thương hiệu hay chiến lược, mà là sự thánh thiện.
Vang vọng lời kêu gọi vĩ đại của Công đồng Vaticanô II, ngài chỉ ra sự thánh thiện là chứng nhân thuyết phục nhất của Giáo hội. Mọi người có thể nghi ngờ các lập luận, nhưng họ vẫn quỳ gối trước lòng tốt đích thực.
Vì vậy, trong Mùa Chay này, thông điệp của Tuần Tĩnh tâm rất rõ ràng: hãy trở nên tự do, hãy trở nên chân thật, hãy trở nên trọn vẹn. Cuộc cải cách mà Giáo hội cần đến bắt đầu từ sự hoán cải trong mỗi tâm hồn.
Tác giả: Daniel Esparza – Nguồn: Aleteia (26/02/2026)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
