Lời Chủ Chăn: Vai trò của người trẻ trong việc truyền giáo

Kính gửi: Quý Cha, quý Tu sĩ nam nữ và tất cả anh chị em Gp. Vĩnh Long.

Thưa anh chị em, trong năm nay chúng ta sẽ chọn mười hai đề tài dựa trên tài liệu định hướng mục vụ cho Hội Thánh tại Việt Nam trong năm 2025 của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam “Cùng nhau loan báo Tin Mừng”. Đây là chủ đề thứ ba mà Hội Đồng Giám mục Việt Nam đã xác định năm 2022. Giáo phận Vĩnh Long, trong Gợi ý Mục vụ lần X, sẽ nói đến “VAI TRÒ CỦA NGƯỜI TRẺ TRONG VIỆC TRUYỀN GIÁO” được tra cứu trong sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, Tông Huấn Niềm Vui của Tin Mừng (Evangelii Gaudium) của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, Tông Huấn Christus Vivit của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, và Báo cáo Giáo Hội Hiệp Hành (Thượng Hội Đồng Giám Mục Lần Thứ XVI, Kỳ Họp Thứ Nhất).

1. Vị thế Người trẻ trong Giáo Hội

Những người trẻ tuổi hòa nhập vào Họ đạo? - Trong khoảng hai mươi năm, số liệu thống kê cho thấy rằng 60% đến 80% các bước đi cá nhân thể hiện đức tin nơi Chúa Giêsu Kitô được thực hiện bởi trẻ em hoặc người trẻ trước 18 tuổi. Khi trưởng thành, những người trẻ này sẽ phục vụ trong Giáo Hội với tư cách là những người Lãnh đạo, Giáo viên, người Lãnh đạo Thanh thiếu niên, người Truyền giáo hoặc trong các dịch vụ quan trọng khác.

Một quan sát khác là những người trẻ dễ dàng thể hiện đức tin của mình với bạn bè một cách tự nhiên hơn so với những người lớn tuổi. Nếu họ tin tưởng vào cơ cấu tiếp tân và thích tham gia các hoạt động, họ sẽ tự nhiên mời bạn bè đến nhóm Thanh thiếu niên, đến đội Hướng đạo, đến ngày lễ của đạo Thiên Chúa hoặc một sự kiện nào đó.

Quan sát thứ ba, phương tiện truyền thông là thứ có ảnh hưởng lớn nhất đến giới trẻ ngày nay. Đây là nhóm tuổi dành nhiều thời gian nhất trên Internet thông qua các mạng xã hội, trò chơi trực tuyến hoặc xem Video. Một thời điểm quan trọng khi họ phải đối mặt với các giá trị đạo đức và luân lý của thế giới này: một sự trừng phạt thực sự đi ngược lại với bản chất của Phúc Âm. Thanh thiếu niên là đối tượng tiêu thụ nhiều nhất mọi thứ mà phương tiện truyền thông cung cấp; trong khi họ là đối tượng dễ bị tổn thương và dễ bị ảnh hưởng nhất vì họ đang tìm kiếm ý nghĩa của cuộc sống.

2. Người trẻ truyền giáo

Chúng ta đừng ngại đón nhận những người trẻ có những chuyên môn khác nhau liên quan đến việc loan báo Tin Mừng. Thật vậy, người trẻ truyền giáo trong gia đình, thí dụ đơn giản Ngày Chúa Nhật, chính con cái là người dẫn cha mẹ đến với Chúa, qua việc chở đi Nhà thờ xem lễ!

Khi trưởng thành trong đức tin, hy vọng người trẻ trở thành một nhà truyền giáo.

Vai trò của người trẻ trong công cuộc truyền giáo mang tính chiến lược. Những bạn bè cùng lớp hoặc anh chị em họ ngoại đạo có dịp gặp gỡ Chúa Kitô qua việc nói chuyện về đức tin, về đạo Công Giáo. Một thí dụ điển hình, chúng ta có một vị Thánh trẻ Thánh Carlo Acutis, Thánh nhân đã được tuyên Chân phước vào ngày 10 tháng 10 năm 2020 và được tuyên Thánh vào ngày 07 tháng Chín năm 2025. Trong lễ tuyên Chân phước, Hồng y Vallini nói: “Carlo đã dùng Internet để phục vụ Tin Mừng, đến với càng nhiều người càng tốt. Internet không phải là nơi trốn chạy mà là nơi gặp gỡ, chia sẻ và tôn trọng lẫn nhau…”.

Nền giáo dục về việc Loan báo Tin Mừng này bắt đầu từ khi người trẻ còn nhỏ. Nếu được đào tạo trong khuôn khổ gia đình, trường học, Họ đạo hoặc các phong trào mà người trẻ tham gia, thì những người trẻ này có thể trở thành những nhà truyền giáo tuyệt vời. Chúng truyền giáo cho những người trẻ cùng độ tuổi với mình. Với lòng rộng lượng sẵn sàng, chúng làm chứng cho đức tin của mình, thường là với lòng nhiệt thành lớn lao, thu hút những người trẻ khác cùng thế hệ, và thậm chí đánh thức nơi người lớn nỗi nhớ về một đức tin nhiệt thành và vui tươi hơn.

Một người trẻ đã gặp gỡ Chúa Kitô trong Giáo Hội của Người có thể là cầu nối sống động và đầy đặc ân giữa Chúa và những người cùng độ tuổi.

Tất nhiên, việc truyền giáo cho giới trẻ không phải là việc riêng của những người trẻ. Rất nhiều người lớn là những nhân chứng tuyệt vời cho điều đó. Rất nhiều người khác cũng tận tụy cống hiến cho hình thức truyền giáo hàng ngày này, thông qua việc dạy Giáo lý, làm Tuyên úy và nhiều phong trào khác. Vai trò của họ là không thể thay thế. Nhưng tác động vui vẻ và can đảm của một người trẻ đối với người khác vẫn là điều không gì sánh được.

Trong Kinh Thánh. Trong Cựu ước chúng ta chọn hai trường hợp điển hình nói về người trẻ nhận trách nhiệm đi Loan báo Tin Mừng. Đó là trường hợp của Tiên tri Giê-rê-mi-a, cho dù vị Tiên tri này tự xem mình là người còn trẻ quá không đủ khả năng, nhưng Chúa vẫn gọi, chọn và cử ông đi làm ngôn sứ cho các dân tộc không ngần ngại về tuổi tác và ăn nói như thế nào: “Nhưng tôi thưa: “Ôi! Lạy ĐỨC CHÚA là Chúa Thượng, con đây còn quá trẻ, con không biết ăn nói!” ĐỨC CHÚA phán với tôi: “Đừng nói ngươi còn trẻ! Ta sai ngươi đi đâu, ngươi cứ đi; Ta truyền cho ngươi nói gì, ngươi cứ nói”” (Gr 1, 6-7).

Trường hợp thứ hai là Sa-mu-en. Sa-mu-en lớn lên và phục vụ. Vào năm 12 tuổi, ông bị đánh thức bởi tiếng Chúa gọi ông vào ban đêm (x. 1 Sm 3, 4–10). Từ khi còn nhỏ, Sa-mu-en đã học cách lắng nghe tiếng Chúa. Chính nhờ điều đó mà ông bắt đầu chuẩn bị để trở thành một nhà tiên tri. “Sa-mu-en lớn lên. ĐỨC CHÚA ở với ông và Người không để cho một lời nào của Người ra vô hiệu. Toàn thể Ít-ra-en, từ Đan tới Bơ-e Se-va, biết rằng ông Sa-mu-en được ĐỨC CHÚA tín nhiệm cho làm ngôn sứ của Người” (1 Sm 3,19-20).

Thời Tân ước, nói rất nhiều về việc truyền giáo. Người tín hữu (kể cả những người trẻ) luôn là người xa lạ và lữ khách trên thế giới. Những người này vẫn được kêu gọi để được tách riêng ra để tạo nên một Dân tộc thánh. Tuy nhiên, những tín hữu cũng được kêu gọi sống trên thế gian này để trở ánh sáng cho những người xung quanh.

Một trong những đoạn văn nổi tiếng nhấn mạnh khía cạnh này là Mt 5,13-16: “Chính anh em là ánh sáng cho trần gian”. Các môn đồ của Chúa Kitô được kêu gọi để ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ “để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời”. Một đoạn văn tương tự được tìm thấy trong thư Philipphê 2, 14-16, trong đó Phao-lô kêu gọi các tín đồ “Giữa thế hệ gian tà, sa đoạ, anh em phải chiếu sáng như những vì sao trên vòm trời”. Thánh Phao-lô, trong thư gửi cho môn đệ trẻ Ti-mô-thê, khuyến khích anh đừng để ai coi thường vì tuổi trẻ của mình, nhưng hãy làm gương cho mọi người: “Chớ gì đừng có ai coi thường anh vì anh còn trẻ. Trái lại, anh hãy nên gương mẫu cho các tín hữu về lời ăn tiếng nói,về cách cư xử, về đức ái, đức tin và lòng trong sạch” (1 Tm 4,12). Người trẻ phải chiếu sáng... những người trẻ Công giáo phải chiếu sáng cho những người trẻ khác... như những vì sao... nhờ đó những người bạn trẻ ngoại đạo trở lại đạo Công giáo và ca tụng Thiên Chúa. Đó chính là việc truyền giáo.

Giáo lý: Người trẻ được mời gọi tham gia vào sứ mạng của Giáo Hội và có trách nhiệm chia sẻ đức tin với cộng đoàn. “Đó là nhận biết sự hợp nhất và phẩm giá đích thực của mọi người: Mọi người đều được dựng nên “theo hình ảnh và giống như” Thiên Chúa (St 1,26)” (GLGHCG 225).

Giáo Huấn của Hội Thánh

- Tông Huấn Christus Vivit: Giáo Hội cần lắng nghe người trẻ, họ là hiện tại và tương lai của Giáo Hội. Hãy để người trẻ tham gia vào các quyết định và hoạt động: “Sau khi đọc Lời Chúa, chúng ta không thể chỉ nói một cách hạn chế rằng những người trẻ là tương lai của thế giới: các em là hiện tại, các em đang phong phú hoá thế giới bằng sự đóng góp của các em…” (CV 64).

- Tông Huấn Niềm Vui của Tin Mừng Evangelii Gaudium: Người trẻ cần cảm nhận rằng họ thực sự được lắng nghe và tham gia vào công cuộc truyền giáo: “Chúng ta phải nhìn nhận rằng bất chấp cơn khủng hoảng hiện nay về dấn thân và các mối quan hệ cộng đồng, nhiều người trẻ đang chia sẻ mối quan tâm chung về các vấn đề của thế giới chúng ta và đang thực hiện những hình thức khác nhau trong việc cổ động tích cực và hoạt động tình nguyện...” (EG 106, 107).

Kết luận

Trong giai đoạn vị thành niên này, những người trẻ sẽ tìm kiếm sự hướng dẫn bên ngoài vòng tròn gia đình. Ngoài phương tiện truyền thông, gia đình và Nhà thờ, còn có nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến thanh thiếu niên: bạn bè, trường học, thể thao và người lớn bên ngoài gia đình.

Chúng ta có thể tạm kết luận với đoạn 8 trong Báo cáo Giáo Hội Hiệp Hành (Thượng Hội Đồng Giám Mục Lần Thứ XVI, Kỳ Họp Thứ Nhất): “Bất cứ nơi nào anh chị em giáo dân hiện diện, họ được mời gọi làm chứng cho Chúa Giêsu Kitô trong cuộc sống hàng ngày và chia sẻ đức tin một cách rõ ràng với người khác. Đặc biệt, những người trẻ, với những ân sủng và sự mỏng giòn của họ, lớn lên trong tình bạn với Chúa Giêsu, trở thành những tông đồ loan báo Tin Mừng cho bạn bè đồng trang lứa”. Văn hóa hiệp hành cần trở nên liên thế hệ, và người trẻ được khuyến khích tham gia vào các tiến trình phân định và truyền giáo trong xã hội hôm nay.

Vĩnh Long, ngày 20 tháng 9 năm 2025.

+ Phêrô Huỳnh Văn Hai
   Giám Mục Giáo Phận Vĩnh Long