Mất bao lâu để xây dựng một nhà thờ?

Nhà thờ Sagrada Familia  LLUIS GENE | AFP

Từ độ dài 632 năm của Nhà thờ Chánh tòa Cologne đến Nhà nguyện chỉ trong 1 năm của Le Corbusier, việc xây dựng nhà thờ cho thấy đức tin, nghệ thuật và lịch sử đã định hình không gian thiêng liêng như thế nào qua nhiều thế kỷ.

Khi Vương cung Thánh đường Sagrada Familia đạt đến chiều cao tối đa 566 feet (khoảng 172m) vào tháng Hai vừa qua, nó đã khép lại một chương trong câu chuyện bắt đầu từ năm 1882. Hơn 140 năm sau, ngôi nhà thờ này vẫn đang chờ đợi những yếu tố kiến ​​trúc cuối cùng. Cột mốc này đặt ra một câu hỏi rộng hơn: Mất bao lâu để xây dựng một nhà thờ?

Trong truyền thống Kitô giáo, nhà thờ được coi là một tác phẩm nghệ thuật thiêng liêng - thần học được thể hiện bằng đá, gỗ và ánh sáng. Thời gian định hình quá trình này. Tốc độ xây dựng thường phản ánh tầm nhìn sâu rộng, nguồn lực của cộng đồng và những thử thách lịch sử mà họ phải trải qua.

Hãy lấy ví dụ về Nhà thờ Chánh tòa Cologne. Công trình bắt đầu xây dựng vào năm 1248 và tiếp tục được thực hiện theo từng giai đoạn qua nhiều thế kỷ, bị gián đoạn bởi những biến động chính trị và kinh tế. Nhà thờ này được hoàn thành vào năm 1880, hơn 600 năm sau khi viên đá đầu tiên được đặt. Những mái vòm kiểu Gothic và hai ngọn tháp đôi của nó thể hiện khát vọng thời trung cổ đã vượt qua cuộc Cải cách, các cuộc chiến tranh và sự thay đổi của các đế chế.

Tại Vương cung Thánh đường Thánh Phêrô hiện nay, việc xây dựng kéo dài 120 năm, từ năm 1506 đến năm 1626. Được thiết kế và thiết kế lại nhiều lần bởi các bậc thầy như Bramante và Michelangelo, vương cung thánh đường này cho thấy sự tiếp nối của đức tin được thể hiện qua tài năng nghệ thuật không ngừng phát triển. Mái vòm của nó vẫn là một trong những đặc điểm dễ nhận biết nhất của thế giới Kitô giáo.

Nhà thờ Đức Bà Paris mất khoảng 200 năm để hoàn thành, từ thế kỷ XII đến thế kỷ XIV. Việc trùng tu gần đây sau vụ hỏa hoạn năm 2019 nhấn mạnh rằng các nhà thờ cần được chăm sóc lâu dài ngay cả sau khi những bức tường của chúng được dựng lên. Chúng trường tồn bởi vì các thế hệ kế tiếp nhau gánh vác trách nhiệm đối với vẻ đẹp và ý nghĩa của chúng.

Nhà thờ Chánh tòa Cologne BGStock72/ Shutterstock

Việc xây dựng Nhà thờ Chánh tòa Cologne bắt đầu vào năm 1248 và tiếp tục theo từng giai đoạn qua nhiều thế kỷ, bị gián đoạn bởi những biến động chính trị và kinh tế. Công trình được hoàn thành vào năm 1880.

Trong lịch sử, các nhà thờ chánh tòa phụ thuộc vào sự quyên góp, các nghệ nhân lành nghề và các kỹ thuật kiến ​​trúc đang phát triển. Việc xây dựng chúng diễn ra song song với cuộc sống của những tín hữu đã tài trợ cho chúng. Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo dạy rằng nghệ thuật thánh có chức năng “gợi lên và tôn vinh, trong đức tin và sự tôn thờ, mầu nhiệm siêu việt của Thiên Chúa” (GLHTCG, 2502). Kiến trúc được xây dựng vì mục đích đó không mang tính cấp bách. Nó hướng đến sự trường tồn và sự tinh tuyền về mặt thiêng liêng.

Tuy nhiên, lịch sử cũng ghi nhận những ngoại lệ đáng chú ý. Năm 1955, kiến ​​trúc sư người Thụy Sĩ gốc Pháp Le Corbusier đã hoàn thành Nhà nguyện Notre-Dame-du-Haut ở Ronchamp chỉ trong khoảng 1 năm xây dựng. Được xây dựng bằng bê tông cốt thép ở miền đông nước Pháp, nhà nguyện này khác biệt với kiến ​​trúc Gothic thẳng đứng. Những bức tường cong và mái nhà được tạo hình điêu khắc làm nên một không gian nội thất tĩnh lặng và tràn ngập ánh sáng. Vật liệu hiện đại đã đẩy nhanh tiến độ, trong khi ý đồ nghệ thuật vẫn giữ được sức mạnh trầm tư của công trình.

Nhà nguyện Notre-Dame-du-Haut Dieter Reimprecht / images maurice / images maurice via AFP

Sự tương phản giữa Cologne và Ronchamp cho thấy nhiều hơn là sự khác biệt về kỹ thuật. Các kiến ​​trúc sư thời Trung cổ làm việc với đá, dụng cụ cầm tay và nguồn tài trợ cộng đồng được tích lũy qua nhiều thế hệ. Các kiến ​​trúc sư thế kỷ XX lại dựa vào các phương pháp công nghiệp và nguồn lực tập trung. Trong cả hai trường hợp, mục tiêu vẫn giống nhau: tạo ra một không gian nơi trời và đất giao thoa.

Vương cung Thánh đường Sagrada Familia đứng giữa hai thái cực này. Được Antoni Gaudí thai nghén như một hành động ca ngợi, nó đã trường tồn qua cuộc nội chiến, khủng hoảng kinh tế và sự thay đổi công nghệ nhanh chóng. Chiều cao mới hoàn thiện của nó không xóa bỏ được dấu tích của hàng thập kỷ đã được đầu tư vào việc xây dựng. Thay vào đó, nó cho thấy thời gian trở thành một phần của chính sự cống hiến.

Việc xây dựng một nhà thờ mất bao lâu? Tùy thuộc vào đức tin, tài năng nghệ thuật và sự kiên trì - đôi khi là một năm, đôi khi là hàng thế kỷ.

Tác giả: Daniel Esparza – Nguồn: Aleteia (23/02/2026)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên