TRÒN MỘT NĂM TỪ KHI CA NHIỄM SARS - COV-2 ĐẦU TIÊN XẢY RA TRÊN THẾ GIỚI
Phản tỉnh từ nhãn quan Thần học
Luân lý Y Sinh học Công giáo

BS. Trần Như Ý Lan, Dòng Đức Bà

Mục lục

I. Việt Nam bước đầu “vượt thắng” đại dịch Covid-19:

II. Ca lây nhiễm trong cộng đồng ngày 30/11/2020

III. Việc chế tạo Vaccine và vấn nạn

IV. Công nghệ thông tin: ứng dụng và mặt trái

V. Các nền kinh tế suy thoái và “nền kinh tế Phanxicô”

VI. Kết luận


WHĐ (09.05.2021) - Tháng 4/2020, tôi đã viết một bài phản tỉnh về đại dịch kinh hoàng thế giới COVID-19 với tâm thức hy vọng thế giới sẽ mau chóng vượt thắng “cái Corona” quái ác này. Thế nhưng, đã tròn một năm kể từ khi ca nhiễm SARS-CoV-2 (Severe acute respiratory syndrome Corona virus 2) đầu tiên được ghi nhận lây nhiễm ở người. Theo các dữ liệu từ chính phủ Trung Quốc, ca nhiễm SARS-CoV-2 đầu tiên được ghi nhận vào ngày 17/11/2019, nhưng chính phủ nước này chỉ chính thức công bố dịch bệnh mới vài tuần sau đó, vào ngày 8/12/2019. Người nhiễm SARS-CoV-2 đầu tiên này - được đặt tên là “bệnh nhân số 0” - được cho là một cư dân Hồ Bắc 55 tuổi.[1]

Tình hình dịch COVID-19 hiện nay vẫn đang diễn biến phức tạp tại nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là ở Mỹ và châu Âu. Năm quốc gia có số ca nhiễm SARS-CoV-2 nhiều nhất thế giới gồm: Mỹ, Brazil, Ấn Độ, Nga, Pháp. Theo trang mạng worldometer.info, trong vòng 24 giờ ngày 4/12/2020, thế giới ghi nhận 707.009 ca SARS-

CoV-2 và 12.911 ca tử vong. Tổng số người bệnh từ đầu dịch tới ngày 5/12/2020, thời điểm bài này được viết, đã vượt 66 triệu, trong đó trên 1,52 triệu ca tử vong.[2]

Trước tình hình dịch bệnh nghiêm trọng, chế tạo vaccine ngừa SARS-CoV-2 là một nhu cầu khẩn cấp để bảo vệ mạng sống hàng chục triệu người và ổn định đời sống hàng tỉ người. Nhiều nước tham gia sáng kiến vaccine Covid-19 toàn cầu Covax do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đứng đầu. Tuy nhiên việc chế tạo vaccine chống Covid-19 đang vấp phải vài vấn nạn đạo đức y sinh. Đại dịch chết chóc Covid-19 lan rộng và kéo dài đã và đang ảnh hưởng trên các khía cạnh đời sống cá nhân và toàn xã hội. Hậu quả phần lớn là tiêu cực, tuy nhiên nếu mỗi người biết nhìn cách lạc quan, nhưng không kém thực tế: “Khi bầu trời tối đủ, thì bạn có thể nhìn thấy các vì sao” [3], thì từ đó có thể rút ra các bài học hữu ích cho mình và cho xã hội. Tiếp theo bài trước (trong Hiệp Thông số 118, tháng 5&6 năm 2020), bài viết này phản tỉnh thêm về vài vấn nạn nảy sinh khi nhân loại loay hoay tìm cách vượt thắng đại dịch này và nỗ lực khắc phục những hậu quả của nó.

I. Việt Nam bước đầu “vượt thắng” đại dịch Covid-19:

Lòng yêu quê hương và Niềm tự hào dân tộc

Tại Việt Nam, hai đợt bệnh dịch bùng phát trong cộng đồng vào tháng 1 và tháng 7/2020, tiếp là chuỗi 90 ngày không có ca lây nhiễm trong cộng đồng. Theo báo cáo của Tiểu ban Điều trị Ban chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19, hiện không còn trường hợp bệnh nhân nhiễm SARS-CoV-2 nào nặng. Số ca tử vong đến nay là 35. Đa số các trường hợp tử vong đều là người cao tuổi, trên nền bệnh lý nặng và mạn tính như suy thận mạn giai đoạn cuối, ung thư máu giai đoạn cuối không đáp ứng hóa chất, hội chứng mạch vành, suy hô hấp cấp, thoái hóa đa khớp, tăng huyết áp, suy thượng thận mạn, đái tháo đường type 2, nhiễm trùng huyết, viêm phổi, suy kiệt, suy đa tạng.

Tiến sĩ Kidong Park, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam nhận định Ủy ban phòng chống dịch của Việt Nam nắm bắt thông tin rất nhanh, chia sẻ minh bạch, kịp thời, áp dụng công nghệ thông tin nhanh nhạy, hiệu quả.[4] Có nhiều nguyên nhân góp phần vào việc hữu hiệu phòng chống dịch của Việt Nam, trong giới hạn bài viết, tôi chỉ phản tỉnh về vài điều:

- Khí hậu nhiệt đới với nhiệt độ trung bình trên 27 độ C tại Việt Nam làm cho SARS-CoV-2 khó tăng trưởng và dễ bị phá hủy. Chuyện tưởng nhỏ nhưng lại giúp nhiều người và cả chính tôi tăng khả năng chịu đựng sức nóng. Thường tôi cần máy điều hòa khi làm việc trong phòng, nhưng những ngày cao trào mùa dịch, tôi không mở máy điều hòa, mà “hạnh phúc” “hưởng” cái nóng vì biết nó phần nào giúp tôi chống đỡ con SARS-CoV-2. Lời của Frank Tyger tỏ ra có lý: “Làm điều bạn thích là tự do, thích điều bạn làm là hạnh phúc”. Tôi chợt liên tưởng đến đời sống luân lý, nếu Kitô hữu xác tín luật Giáo hội với nền tảng hợp lý trí, tôn trọng con người cùng với phẩm giá nhân vị, vì lợi ích con người toàn diện, vì hạnh phúc của chính họ, thì họ sẽ hạnh phúc mà tuân phục luật lệ. Từ đó, con người sẽ cảm thấy tự do đích thực, thoát cảnh “nô lệ dưới chế độ luật”. Để làm được điều này, đòi hỏi người mục tử phải “khổ công tu luyện” mới đạt được “nội lực thâm hậu” cả về tâm và trí, hầu mong có thể truyền đạt giáo huấn Giáo hội một cách khả tín và trước hết, chính người mục tử phải xác tín vào điều mình truyền dạy và trung tín thực thi điều mình giảng dạy! Mong thay!

- Có sự hợp lực hiệu quả giữa các thành phần xã hội trong việc quyết tâm chiến đấu “chống dịch như chống giặc ngoại xâm”. Các cuộc chiến chống xâm lăng lâu dài một ngàn năm nô lệ giặc Tàu, một trăm năm đô hộ của thực dân Tây, hai mươi năm nội chiến từng ngày đã rèn nên “chất thép” trong con người Việt Nam cùng với sức chịu đựng bền bỉ, tinh thần yêu nước, ý thức cần đoàn kết dân tộc như trong Hội nghị Diên Hồng.

Ông Jean-Noêl Poirier, cựu đại sứ Pháp tại Việt Nam (bệnh nhân 148), đã nói được phần nào về công tác chống dịch của Việt Nam khi chia sẻ cảm nhận cá nhân trên tờ báo điện tử Causeur, ngày 15/4/2020. Ông nhận định có một sự khác biệt rất lớn trong kết quả phòng chống dịch giữa các nước phương Tây như Tây Ban Nha, Ý, Pháp, Anh, Mỹ và những nước châu Á, hay cụ thể hơn là những quốc gia chịu ảnh hưởng của Nho giáo. Ông Poirier đánh giá cao Việt Nam đã quyết định thực hiện biện pháp mạnh ngay từ đầu và làm rất tốt. Thực hiện giãn cách xã hội, các trường học nghỉ Tết kéo dài gần 4 tháng. Tại những nơi công cộng, toàn dân (hầu hết) đeo khẩu trang, vốn được dùng để tránh nắng và ô nhiễm không khí, nên việc đeo khẩu trang ít gây trở ngại cho người dân. Từ cuối tháng 1/2020, những chai dịch sát khuẩn được đặt ở các nơi công cộng. Biên giới với các nước có dịch cũng được đóng từ sớm, bắt đầu với biên giới Trung Quốc từ ngày 1/2/2020, một tuần sau khi phát hiện ca bệnh đầu tiên là một người trở về từ Vũ Hán[5].

Một trong các yếu tố quyết định thành công: đội ngũ bác sĩ, chuyên viên y tế đầy kinh nghiệm của xứ nhiệt đới chuyên điều trị các bệnh nhiễm, tài năng chuyên môn, bản lãnh của người chiến binh, ý chí, giàu lòng hy sinh, không quản ngại khó khăn thử thách. Đội ngũ chủ chốt này kết hợp chặt chẽ với các lực lượng dân quân, quân nhân, nhưng người tự nguyện.. .để cùng chống dịch.

Qua công cuộc chống dịch, hình như mỗi người dân Việt thấy gắn bó sâu sắc và yêu quê hương hơn. Nhiều người Việt nước ngoài lúc này lại trở về quê hương để tránh dịch. Niềm tự hào dân tộc lan tỏa và bay cao. Đây là cơ hội nhắc nhở người dân Việt, cách riêng người trẻ Công giáo, cần yêu Giáo Hội, yêu Chúa cụ thể qua những đóng góp xây dựng mảnh đất quê hương hình chữ S còn bao thách đố khó khăn, nhất là dân Miền Trung vừa qua các đợt bão lũ lịch sử. Lời thơ hào hùng của Bậc Đáng kính hồng y Phanxicô Xavier Nguyễn Văn Thuận vang lên như nối kết mọi con dân Việt, bất kể chính kiến, lập trường chính trị hay tôn giáo:

Tiếng chuông ngân trầm, Việt Nam nguyện cầu
Tiếng chuông não nùng, Việt Nam buồn thảm
Tiếng chuông vang lừng, Việt Nam khải hoàn
Tiếng chuông thanh thoát, Việt Nam hy vọng
Con có một Tổ Quốc, Nước Việt Nam 

Quê hương yêu quý ngàn đời
Con hãnh diện con vui sướng
Con yêu non sông gấm vóc
Con yêu lịch sử vẻ vang
Con yêu đồng bào cần mẫn
Con yêu chiến sĩ hào hùng
Con có một Tổ Quốc, Nước Việt Nam 

Sông cuồn cuộn máu chảy cuộn hơn
Núi cao cao xương chất cao hơn
Đất tuy hẹp nhưng chí lớn
Nước tuy nhỏ nhưng danh vang
Con có một Tổ Quốc, Nước Việt Nam

Con phục vụ hết tâm hồn
Con trung thành hết nhiệt huyết
Con bảo vệ bằng xương máu
Con xây dựng bằng tim óc
Vui niềm vui của đồng bào
Buồn nỗi buồn của dân tộc
Con có một Tổ Quốc, Nước Việt Nam

Một nước Việt Nam,
Một dân tộc Việt Nam
Một tâm hồn Việt Nam,
Một văn hóa Việt Nam
Một truyền thống Việt Nam
Con có một Tổ Quốc,
Nước Việt Nam, Nước Việt Nam.

II. Ca lây nhiễm trong cộng đồng ngày 30/11/2020

Ý thức bảo vệ cá nhân và Cộng đồng - Sống trong tỉnh thức

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, người đứng đầu trong cuộc chiến chống dịch Covid-19, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch COVID-19, ngày 15/10/2020 nhấn mạnh dịch bệnh trong nước đang được kiểm soát tốt sau hai đợt cao trào, nhưng trên thế giới làn sóng dịch tăng rất mạnh trở lại, vì vậy, mọi người phải luôn cảnh giác cao, sẵn sàng ứng trực. Vị phó thủ tướng so sánh lúc này giống như giai đoạn bình yên giữa hai “trận đánh”, phải củng cố lại lực lượng, tất cả biện pháp phòng chống dịch trước hết ở các cơ sở y tế, trường học, cơ sở lưu trú và rộng ra toàn xã hội. Đặc biệt khi mùa đông sắp đến, nhất là ở miền Bắc, là điều kiện rất thuận lợi cho virus SARS-CoV-2 phát triển, lây lan[6].

Đáng tiếc và lo ngại, tối 30/11, một ca nhiễm SARS-CoV-2 trong cộng đồng, bệnh nhân số 1347, lây nhiễm từ người cách ly, được Bộ Y tế thông báo. Chấm dứt chuỗi 120 ngày thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) và 90 ngày trên cả nước không có lây nhiễm cộng đồng. Bệnh nhân là giáo viên tiếng Anh ở TP HCM, là bạn của nam tiếp viên hàng không, bệnh nhân 1342, từ Nhật Bản về đến TP HCM và sống tại đây[7]. Cả hai bệnh nhân này không tuân thủ quy định cách ly và lây nhiễm cho nhau và phát tán ra cộng đồng. Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long trong cuộc họp chính phủ ngày 1/12 cũng nhấn mạnh đến việc TP HCM triển khai quyết liệt, nhanh chóng khoanh vùng, phát hiện F1, F2 để kiểm soát ổ dịch [8].

Hai người, một là tiếp viên hàng không, một là thầy giáo, mà ý thức lại kém, chỉ vì mình thầy thôi mà bây giờ biết bao nhiêu là hệ luỵ! Đến trưa 2/12, gần 100.000 sinh viên của 5 đại học phải nghỉ học tập trung, một ký túc xá đóng cửa, các trường khác thực hiện kế hoạch chống Covid-19. Gần 150 căn nhà ở quận 6 và quận Tân Bình bị lực lượng chức năng phong tỏa, sau khi ghi nhận 4 ca nhiễm nCoV[9]. Sự kiện lại một lần nữa cho thấy việc mỗi người và mọi người dân ý thức đóng góp vào việc giữ gìn an toàn cộng đồng là quan trọng biết bao.

‘Bình thường mới' là một cụm từ hiện trở nên phổ biến và quan trọng, muốn cảnh báo với mọi người rằng: Cuộc chiến chống Covid-19 còn dài. Khi chưa có vaccine hay thuốc trị liệu, mỗi người đều có nguy cơ bị lây nhiễm. Vì thế, cuộc sống “bình thường mới” trong hiện tại chính là luôn phải cảnh giác và phòng chống virus Corona. Cụm từ này phản ánh thực tại ở một số nơi, các ca lây nhiễm dường như có giảm, một số biện pháp phòng ngừa được nới lỏng, nhưng như thế không có nghĩa là chúng ta nên trở về với trạng thái ‘bình thường cũ' như trước đây. Nếu chúng ta không ý thức cảnh giác để bảo vệ mình và người khác, các ca lây nhiễm sẽ gia tăng trở lại[10].

Gần đến Giáng Sinh và Tết rồi, mong đất nước mình có được một mùa xuân trọn vẹn, vui tươi, bình an bên gia đình và người thân. Mọi người cần ý thức hơn, chung tay đẩy lùi dịch Covid 19. Cũng khá trùng hợp, bài này được viết trong thời gian cuối năm phụng vụ và bắt đầu mùa vọng mới, Lời Chúa mùa này nhắc nhở mỗi người tỉnh thức chuẩn bị tâm hồn để đón Chúa ghé thăm bất ngờ. Cả ngoại giới và nội giới đều nhắc nhở con người nhớ đến mục đích tối hậu đời người, luôn ở tư thế sẵn sàng lên đường về nhà Cha khi Giờ đến! Một cách thực tế và gần gũi, mỗi người cần mở lòng đón tiếp Chúa Giêsu Kitô đến thăm ngoài cửa nhà mình qua những người nghèo khổ, cô đơn, lao tù, bệnh tật...!

III. Việc chế tạo Vaccine và vấn nạn

Vaccine ngừa COVID-19 của Nga - Sputnik V

Tổng thống Nga Vladimir Putin tại cuộc họp qua truyền hình với các bộ trưởng ngày 11/8 đã tuyên bố, Bộ Y tế Nga đã chính thức cấp phép vaccine phòng chống Covid-19. Tại thời điểm tháng 8 này, đây là loại vaccine đầu tiên trên thế giới được quốc gia cấp phép. “Sputnik V”, tên của vaccine, do Trung tâm Nghiên cứu Dịch tễ và Vi sinh Quốc gia Gamaleya và Bộ Quốc phòng Nga phát triển, được thử nghiệm lâm sàng từ ngày 18/6 ở 38 tình nguyện viên. Theo báo cáo của Nga, tất cả các tình nguyện viên đều xuất hiện miễn dịch- dấu hiệu cho biết vaccine có hiệu quả.

Tin này như trận mưa rào tưới mát giữa cơn hạn “khát vaccine” chống Covid-19 của thế giới, thậm chí có nhiều nước đã đặt mua hàng triệu liều vaccine của Nga. Tuy nhiên nhiều nhà khoa học uy tín trên thế giới tỏ ra nghi ngờ về tính hiệu quả và an toàn của vaccine này. Thông thường khâu quan trọng góp phần bảo đảm tính an toàn cho một chế phẩm vaccine trước và sau khi nó được cấp phép lưu hành sử dụng cho cộng đồng: đó là bước thử nghiệm lâm sàng (TNLS) tốt, gồm ba giai đoạn, theo đúng quy chuẩn quốc gia và quốc tế. Lý do nghiêm trọng là Bộ Y tế Nga đã phê duyệt sản phẩm vaccine nCoV- Sputnik V khi chỉ mới tiến hành TNLS giai đoạn 1!!! Phát ngôn viên của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tarik Jasarevic cho biết đang thảo luận với chính phủ Nga về vaccine mới. Theo ông, việc cấp phép bất cứ loại vaccine nào cũng bao gồm quá trình xem xét và đánh giá nghiêm ngặt tất cả dữ liệu an toàn và hiệu quả cần có.

Đáng chú ý, mới đây Cơ quan quản lý dược phẩm Ấn Độ đã từ chối thực hiện một nghiên cứu thử nghiệm lớn để đánh giá vaccine nCoV của Nga - Sputnik V tại nước họ.

Nhận định

Theo y khoa, vaccine được coi là một loại “thuốc” vì nó hội đủ các đặc điểm của một loại thuốc (medicine) theo tiêu chuẩn dược điển. Hơn nữa, vaccine được xem là một loại thuốc đặc biệt vì nó được dùng chủ yếu cho những người mạnh khỏe, và được sử dụng theo những liều, lịch tiêm chủng được định trước. Tuy nhiên, vì là một “chất lạ” đối với cơ thể người nhận, nó có thể gây ra những tác dụng phụ bất lợi, đôi khi nghiêm trọng sau tiêm chủng. Các ngành Y - Dược học có nhiệm vụ hạn chế tối đa những tác dụng bất lợi này, cũng chính là góp phần bảo đảm tính an toàn tối đa cho người tiêm chủng.

Thử nghiệm lâm sàng vaccine là gì?

TNLS thuốc là hoạt động khoa học nghiên cứu thuốc trên người nhằm xác minh hiệu quả trên người; nhận biết, phát hiện phản ứng bất lợi do tác động của chế phẩm thuốc; khả năng hấp thu, phân bố, chuyển hóa, thải trừ của sản phẩm đó; xác định sự an toàn và hiệu quả của thuốc được nghiên cứu. TNLS vaccine tuân thủ đúng theo định nghĩa về TNLS thuốc. TNLS vaccine thường đòi hỏi số đối tượng thử nghiệm nhiều khi lớn hơn (có khi tới hàng chục nghìn người) so với số lượng đối tượng của nhiều loại thuốc chữa bệnh khác.

Tại sao nói TNLS tốt là bảo đảm an toàn tốt cho vaccine?

TNLS thuốc xuất phát từ nhu cầu thực tế, chính đáng của con người và có lịch sử phát triển lâu đời. Để có một chế phẩm vaccine mới đưa vào áp dụng phải trải qua các bước nghiên cứu, sản xuất trong phòng thí nghiệm, sản xuất công nghiệp, kiểm tra, thẩm định, đánh giá chất lượng rất nghiêm ngặt, thường mất từ 5 tới 10 năm, trong đó khoảng một nửa thời gian dành cho các bước TNLS.

Trước khi được đưa vào TNLS, vaccine phải được chứng minh là an toàn và hiệu quả trong các nghiên cứu tiền lâm sàng, gồm đánh giá trong phòng thí nghiệm (invitro) và nghiên cứu trên động vật thực nghiệm (invivo), đồng thời phải có xác nhận an toàn của cơ quan kiểm định thuốc quốc gia.

TNLS vaccine buộc phải trải qua ba giai đoạn. Giai đoạn 1 thử nghiệm trên người trưởng thành khỏe mạnh, cỡ mẫu 30 - 50 người, bắt đầu từ liều thấp đến liều được dự kiến dựa trên liều được ngoại suy từ kết quả dò liều an toàn và hiệu quả trên động vật thực nghiệm, với mục tiêu chính là đánh giá tính an toàn của vaccine. Giai đoạn 2 được thực hiện trên đối tượng người trưởng thành khỏe mạnh, với cỡ mẫu tối thiểu 200, nhằm đánh giá tính an toàn và tính sinh miễn dịch của vaccine, đồng thời lựa chọn liều, lịch trình dùng thích hợp. Giai đoạn 3 tiến hành trên cỡ mẫu tối thiểu 500 người, có đối chứng, tại nhiều địa điểm, sử dụng phác đồ tiêm chủng được lựa chọn từ giai đoạn 2, nhằm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của vaccine trên một nhóm cộng đồng lớn hơn, gần với đối tượng đích (sẽ sử dụng vaccine), bao gồm cả trẻ em và người cao tuổi. Kết quả thử nghiệm các giai đoạn trước phải đảm bảo tính an toàn trong giới hạn cho phép mới được tiến hành sang giai đoạn tiếp theo là áp dụng cho cộng đồng lớn.

Các vaccine đã được cấp phép lưu hành trên thị trường (sau thử nghiệm giai đoạn 3) phải được xác nhận tính an toàn trong quá trình sử dụng (thử nghiệm sau cấp phép) với số lượng đối tượng thử nghiệm có thể lên tới hàng chục nghìn người. Trong mỗi giai đoạn TNLS mọi tác dụng bất lợi xảy ra, nặng hay nhẹ, liên quan hay chưa được chứng minh có liên quan đến sản phẩm nghiên cứu, xảy ra ở bất kỳ thời điểm, địa điểm nghiên cứu nào đều phải được ghi nhận, báo cáo kịp thời cho nhà sản xuất, hội đồng đạo đức và cơ quan quản lý để được xem xét, phân tích, kết luận nguyên nhân. Kết quả phân tích có thể được thẩm định chéo bởi các cơ sở nghiên cứu độc lập trong nước và ngoài nước.

Nếu một chế phẩm vaccine được xác minh là nguyên nhân (dù khi còn ở mức “nghi ngờ”) của các tác dụng bất lợi nghiêm trọng với tần số không cho phép, thì chúng sẽ bị loại không được thử nghiệm ở giai đoạn tiếp theo hoặc không được xét cấp phép lưu hành cho cộng đồng. Với quy trình 3 giai đoạn TNLS chặt chẽ có sự đánh giá nghiêm ngặt của hội đồng đạo đức các cấp, có thể nói một vaccine trước khi tới người sử dụng đã được sàng lọc kỹ lưỡng và bảo đảm cao về tính an toàn.

Với hiểu biết trên, chúng ta thấy Bộ Y Tế Nga đã “đốt giai đoạn”, bỏ qua giai đoạn 2 và 3 của TNLS vaccine nCoV- Sputnik V, khi cấp phép lưu hành chế phẩm vaccine mới này. Về phương diện luân lý y sinh học, việc đốt cháy giai đoạn TNLS này của Bộ Y Tế Nga, tuy có thể hiểu về động lực tốt muốn mau chóng có vaccine chống đại dịch Covid-19 khủng khiếp này, vẫn là một việc thiếu đạo đức, và tiềm ẩn nguy cơ cho cộng đồng nhân loại.

Sử dụng HEK293 (human embryonic kidney cells) để nghiên cứu và phát triển vaccine chống Covid-19

Tại Úc, một số ý kiến trái chiều về vấn đề mà trường đại học Oxford đang nghiên cứu vaccine chống Covid-19 sử dụng HEK293 (human embryonic kidney cells) để nghiên cứu và phát triển. Trường đại học Oxford nghiên cứu sắp thành công và chuẩn bị sản xuất đại trà vaccine chống Covid-19 dựa trên tế bào HEK293. Vaccine này, được xem như một trong số vaccine tiên phong hàng đầu toàn cầu chống Covid-19, được phát triển từ dòng tế bào thận lấy từ một thai nhi bị phá. Ba trong số các Tổng giám mục (TGM) niên trưởng của Úc, TGM Anh giáo Glenn Davies, TGM Công giáo tại Sydney- Anthony Fisher và TGM Chính thống giáo Makarios, đã đệ thư lên Thủ Tướng Scott Morrison, nhìn nhận việc cần thiết chế tạo vaccine, nhưng đồng thời phê phán sự vi phạm luân lý nghiêm trọng của việc sử dụng tế bào phôi thai bị phá để phát triển vaccine.

Thật đúng lúc, Hàn lâm viện giáo hoàng về khoa học nhóm phiên họp toàn thể từ ngày 7-9/10/2020 với đề tài “Khoa học và sự sống còn”, khởi đi từ vai trò của khoa học là nền tảng đối với sự sống còn của nhân loại. Nhân dịp này Đức thánh cha (ĐTC) Phanxicô đã gởi một sứ điệp đến hội nghị và hoan nghênh Hàn lâm viện đã dành phiên họp toàn thể này cho mối quan tâm về sự sống còn của nhân loại do Covid-19 gây ra. ĐTC Phanxicô chỉ ra rằng virus, khi ảnh hưởng đến sức khỏe con người, cũng đã ảnh hưởng đến toàn bộ cơ cấu chính trị, kinh tế và tâm linh của xã hội. ĐTC Phanxicô gợi câu hỏi về trách nhiệm đạo đức trong khoa học, đặc biệt nảy sinh từ các phòng thí nghiệm vật lý và sinh học.