 |
| Các phó tế thường vĩnh viễn có công việc thế tục và được phép kết hôn. |
Hai trong số những câu hỏi phổ biến nhất mà chúng tôi thường nghe tại Chủng viện Thánh Phaolô là:
Sự khác biệt giữa phó tế vĩnh viễn và phó tế chuyển tiếp là gì?
Vậy một phó tế thực sự làm những công việc gì?
Vậy nên nếu bạn từng thắc mắc những điều trên - hoặc thậm chí không biết rằng có chức phó tế vĩnh viễn và phó tế chuyển tiếp - thì bạn không phải là người duy nhất. Dưới đây là phần giải thích về chức phó tế, một khía cạnh quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong Bí tích Truyền chức Thánh của Giáo hội Công giáo.
Trước hết, một điểm khác biệt quan trọng: Sự khác biệt giữa phó tế chuyển tiếp và phó tế vĩnh viễn là gì?
Giống như nhiều vấn đề khác trong Giáo hội, đây là một câu hỏi có cả câu trả lời đơn giản và câu trả lời tinh tế hơn.
Câu trả lời đơn giản: phó tế chuyển tiếp là người nam đang trên đường được phong chức linh mục. Là một chủng sinh, người này thường được phong chức phó tế một năm (hoặc ít nhất là 6 tháng theo Giáo luật) trước khi được phong chức linh mục.
Ngược lại, phó tế vĩnh viễn là người nam không được đào tạo để trở thành linh mục mà được phong chức phó tế vĩnh viễn. Những người nam đã kết hôn có thể trở thành phó tế vĩnh viễn và có gia đình; họ thường làm một công việc thế tục bên cạnh chức phó tế của mình.
Nhưng điều đó lại đặt ra một câu hỏi khác với câu trả lời phức tạp hơn.
Tại sao lại cần có các phó tế chuyển tiếp?
Vậy thì điều muốn nói đến ở đây là gì?
Nếu một người nam đang hướng tới chức linh mục, tại sao trước tiên người đó phải được phong chức phó tế?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần hiểu một chút về Bí tích Truyền Chức Thánh, gồm ba bậc chức thánh (có thể hình dung như cấp bậc trong quân đội hoặc chức danh tại nơi làm việc): phó tế, linh mục và giám mục.
Mặc dù vai trò và chức năng của mỗi cấp bậc đã phát triển theo thời gian, nhưng cả ba cấp bậc đều đã hiện diện từ những ngày đầu của Giáo hội.
Các giám mục được giao nhiệm vụ thánh hóa, cai quản và giảng dạy; các ngài được coi là có “sự trọn vẹn” của chức thánh. Các linh mục tham gia vào chức vụ cai quản, giảng dạy và thánh hóa của các giám mục. Cả giám mục và linh mục đều phục vụ trong cương vị của Chúa Kitô là Đầu (in persona Christi capitis) của Giáo hội.
Mặt khác, các phó tế tham gia vào chức vụ của giám mục địa phương, nhưng họ không phục vụ với tư cách Chúa Kitô là Đầu. Họ phục vụ trong cương vị Chúa Kitô là Người Phục Vụ (in persona Christi servi), nghĩa là Chúa Kitô Người Tôi Tớ.
Trong Công đồng Vaticanô II, các nghị phụ Công đồng đã nhận thấy cần có những cách thức mới để rao giảng Chúa Kitô cho thế giới. Khi Giáo hội tiếp tục phát triển các chiến lược mới, vẫn còn thiếu một điều gì đó, điều mà Thánh Gioan Phaolô II gọi là sự phục vụ “bí tích hóa” của Giáo hội.
 |
| Sứ vụ của phó tế có thể được tóm tắt trong ba khía cạnh: Tôi tớ Lời Chúa, Tôi tớ Mầu nhiệm Thánh Thể, và Tôi tớ Tình yêu của Chúa Kitô. |
Về cơ bản, đó là vai trò của chức phó tế.
Năm 1967, Thánh Giáo hoàng Phaolô VI đã tái lập chức phó tế như một cấp bậc vĩnh viễn, chính vì chức thánh này mang một đặc tính không thể xóa nhòa - một dấu ấn của sự phục vụ mà chính Giáo hội đã thiết lập trên Chúa Kitô và nhờ Chúa Kitô mà trở thành người phục vụ trong mọi việc Giáo hội làm.
Điều này diễn ra ngay cả khi một người nam vẫn đang nỗ lực để được phong chức linh mục hoặc, đối với một số ít người, cả khi người đó được phong chức giám mục.
Giám mục sẽ mặc áo dalmatic - loại áo lễ mà phó tế mặc - bên dưới áo lễ của mình.
Một khi người nam được phong chức phó tế, người đó sẽ mãi mãi là phó tế.
Vậy, một phó tế thực sự làm những gì?
Giáo hội định nghĩa ba lĩnh vực phục vụ chính cho chức phó tế: sứ vụ Lời Chúa, sứ vụ phụng vụ và sứ vụ bác ái.
Sứ vụ Lời Chúa: Là người Công giáo, chúng ta tin rằng chính Chúa Kitô là Ngôi Lời của Thiên Chúa và Người đến để loan báo Tin Mừng. Phó tế là người truyền đạt Tin Mừng, và bạn có thể thấy điều đó trong hầu hết các Thánh lễ Chúa nhật: phó tế là người công bố Tin Mừng.
Nhưng không chỉ trong Thánh lễ mà các phó tế mới chia sẻ Tin Mừng. Một phó tế có nhiệm vụ loan báo Tin Mừng trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Tất cả các Kitô hữu đều được mời gọi làm điều tương tự, nhưng các phó tế thực hiện điều đó như một phần của Bí tích Truyền Chức Thánh.
Sứ vụ phụng vụ: Bên cạnh việc công bố Tin Mừng, sự trợ giúp của phó tế trong Thánh lễ có lẽ là dấu hiệu hữu hình nhất về chức vụ mà bạn thường thấy hàng ngày.
Nhưng các phó tế vĩnh viễn cũng có thể cử hành Bí tích Rửa Tội, chứng hôn và chủ sự nghi thức an táng. Tại Hoa Kỳ, các phó tế thường cử hành các buổi suy tôn Lời Chúa và cho rước lễ đối người già hoặc người không thể đến nhà thờ.
“Một trong những khía cạnh tôi yêu thích nhất là phần cuối của Kinh nguyện Thánh Thể, nơi có lời chúc tụng Thiên Chúa,” Phó tế Eric Cooley, phó giám đốc Học viện Đào tạo Phó tế thuộc Chủng viện Thánh Phaolô, cho biết . “Nếu có phó tế trong Thánh lễ, phó tế sẽ cầm chén thánh trong khi linh mục cầm bánh thánh lúc đọc lời chúc tụng. Và đây là một ví dụ tuyệt vời về sự phục vụ, hay sự hy sinh được dâng lên bởi vị Thượng Tế, chính là Chúa Kitô, trong cương vị của linh mục, nhưng đó cũng là hành động phục vụ tối cao cho Chúa Cha, và chúng ta thấy điều này được thể hiện một cách bí tích trong cương vị của phó tế.”
Sứ vụ bác ái: Thánh Thể là nguồn mạch và đỉnh cao của đức tin chúng ta, nhưng chúng ta không có nghĩa vụ phải ở mãi trong nhà thờ suốt 24/7. Phó tế xướng lên vào cuối Thánh lễ rằng “Lễ xong, chúc anh chị em đi bình an.”
Các phó tế ra đi với tư cách là tôi tớ của Chúa Kitô để mang lòng bác ái đến thế giới, mỗi người theo cách riêng của mình.
Một số tham gia công tác mục vụ trong nhà tù. Một số khác thăm viếng bệnh nhân trong bệnh viện. Một số khác nữa làm các công việc mục vụ khác nhau trong cộng đồng giáo xứ mà họ được phân công.
“Đây là lý do tại sao bạn thấy phó tế là người dẫn cho Lời nguyện Chung (Lời nguyện Giáo dân hay Lời nguyện Phổ quát), dâng lên lời chuyển cầu,” Phó tế Cooley nói. “Phó tế là người cất lên lời, ‘Đây là những nhu cầu của cộng đoàn. Chúng ta hãy dâng chúng lên Thiên Chúa.’ Và vì vậy, chúng ta thấy… sứ mệnh phục vụ này thông qua ba cách thức khác nhau.”
Nguồn: Saint Paul Seminary – Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
