III. NHỮNG ĐẶC TÍNH RIÊNG CỦA CHÚA THÁNH THẦN

1. Chúa Thánh Thần như người Mẹ hiền

Theo Yves Congar: Chúa Thánh Thần là sự nội tâm, sự tự do. Được đổ vào lòng ta, chúng ta khẩn cầu Người như là Vị khách dịu hiền và rất khả ái của tâm hồn chúng ta.

Theo Bruno Forte: Thiên Chúa Tam Vị mặc khải ra cho chúng ta một dung mạo mà người ta có thể nói là mang mẫu tính. Tình yêu dịu dàng và bao bọc chở che của Ngài gơi ra tình yêu “từ trong tâm cảm” của người mẹ. Đó là hình ảnh sự dịu dàng mang mẫu tính của Thiên Chúa (rahem, rahamin = lòng dạ mẹ tình yêu từ lòng dạ), vốn có nguồn gốc trong Kinh Thánh: “Vì Sion đã nói: Giavê đã bỏ tôi, Đức Chúa đã quên tôi. Mẹ nào lại quên con đẻ của mình, cạn lòng thương đối với con dạ nó đã mang? Cho dù chúng quên được nữa, thì phần Ta, Ta sẽ không hề quên ngươi”(Is 49,14). Từ Cha, mẫu tính của tình yêu cũng được lan tỏa qua Con, Đấng mà trong Người thụ tạo được đón nhận và trở thành sự đón nhận tình yêu. Mẫu tính đó đồng thời cũng lan tỏa đến Thần Khí, mà Tên của Người, trong ngôn ngữ Hípri (Ruah) mang giống cái, xem ra gợi lên tình yêu của người mẹ trao ban sự sống và mở toang ra với sự sống.[12]

Theo linh mục Norbeto: Thiên Chúa là Cha, nhưng cũng là mẹ nhờ tác động có thể nói là từ mẫu của Thần Khí: “Ta đã tập đi cho Épraim, đã đỡ cánh tay nó, nhưng chúng không hiểu là Ta chữa lành chúng. Ta lấy dây ân nghĩa, lấy mối ân tình để lôi kéo chúng. Ta xử với chúng như người nựng trẻ thơ nâng lên áp vào má. Ta cúi xuống gần nó mà đút cho nó ăn” (Hs 11, 3-4).[13]

Theo J. Moltman: Thánh Thần của Thiên Chúa gần gũi với chúng ta hơn tất cả những gì mà chúng ta gần gủi với chính mình... chúng ta biết rất ít về Chúa Thánh Thần bởi vì Người quá gần với chúng ta, chứ không phải là Người ở quá xa chúng ta.

Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II phát biểu trong bài giảng lễ ngày 10/09/1978: “Thiên Chúa là Cha, hơn thế nữa Người cũng là Mẹ.”

Từ Do Thái chỉ Chúa Thánh Thần là Ruah, ở giống cái nhưng thực thể mà nó diễn tả hơi thở, lại phi ngôi vị.[14] Thật vậy, Chúa Thánh Thần là Ngôi Ba trong Ba Ngôi Thiên Chúa. Chúng ta có thể nói rằng Ba Ngôi thì Ngôi Nhất như là Người Cha, Ngôi Hai là Người Con và Ngôi Ba là Mẹ. Đúng vậy, Chúa Thánh Thần “như mẹ hiền an ủi con thơ, Ta sẽ an ủi các ngươi như vậy. Tại Giêusalem, các ngươi sẽ được an ủi vỗ về” (Is 66,13).

Quả vậy, chính nhờ Chúa Thánh Thần mà mỗi người chúng ta được chăm sóc, giúp sức và dạy dỗ như người mẹ hiền lo cho đứa con thơ: Trong gia đình, người mẹ đóng vai trò quan trọng và là người đầu tiên dạy cho con mình tiếng “Ba”. Chúng ta cũng thế, được Chúa Thánh Thần dạy cho tiếng “Ápba! Cha ơi” (x. Rm 8,14-15). Hay trong thư Galát nói: “Để chứng thực anh em là con cái, Thiên Chúa đã sai Thần Khí của Con mình đến ngự trong lòng anh em mà kêu lên: Ápba! Cha ơi”(Gl 4,6).

Trong gia đình, người mẹ dạy cho con mình biết về “anh cả Giêsu” và anh em đồng loại. Chính Chúa Thánh Thần cũng đóng vai trò này: “Thầy còn nhiều điều phải nói với anh em, nhưng bây giờ anh em không có sức chịu nổi. Khi nào Thần Khí sự thật đến […], Người sẽ tôn vinh Thầy, vì Người sẽ lấy những gì là của Thầy mà loan báo cho anh em” (Ga 16,12-14).

Trong gia đình, người mẹ luôn chăm sóc con cái mà không mệt mỏi vì biết nó dễ bị tổn thương, người mẹ phải hy sinh, bao bọc, che chở và nâng đỡ. Bởi vì, tất cả mọi sinh hoạt của con trẻ không tự làm được mà cần đến bàn tay người mẹ. Cũng thế, xưa Chúa Thánh Thần trong ngày lễ Ngũ Tuần ngự xuống thanh luyện lòng trí các Tông Đồ. Nay Người cũng xuống thanh luyện lòng dơ bẩn, tội lỗi của chúng ta. Người thấm nhuần tâm trí những ai khô khan, nguôi lạnh, băng bó những tâm hồn lâm nạn.

2. Chúa Thánh Thần là “We”

Quả vậy, khi nói Chúa Cha và Chúa Con và Chúa Thánh Thần là ba Chủ Thể phân biệt không có nghĩa các Người là ba Cá Thể khác nhau (trois Individus distincts). Cá thể (individu) là hữu thể có xác thể, vừa không thể chia cắt mình ra được, vừa không thể chung đụng với bản thể của bất kỳ một cá thể nào khác được. Trong khi Chủ Thể, trong tương quan liên chủ thể, vốn luôn được định vị hoặc như là “chủ vị” (“Je” = “I”) hoặc như là “đối vị” (“Tu” = “You”), hoặc như là “tha vị” (“Il” = “He”), hoặc như là “liên chủ vị” (“Nous” = “We”).

Như thế, trong Kinh Thánh, Chúa Thánh Thần thường được gắn cho Liên Chủ Vị “We”. Thánh Thần hay Thần Khí của ai đó (của Thiên Chúa, của Chúa Cha, của Chúa Con, hay của Chúa Cha và Chúa Con). Như vậy, Chúa Thánh Thần là “We” thần linh (chúng ta), nghĩa là không chỉ là “Ngôi Ba của Ba Ngôi”, nhưng còn là Ngôi Nhất số nhiều, là Chúng Ta trong Ba Ngôi.[15]

IV. TẠM KẾT

Yves Congar cho rằng Tình Yêu và Quà Tặng là tên gọi của Chúa Thánh Thần, theo nghĩa là những tên gọi này diễn tả được mối liên hệ của Người với các Ngôi Vị khác. Trong trật tự Ba Ngôi nội tại, Chúa Thánh Thần là Tình Yêu hỗ tương của Chúa Cha và Chúa Con. Người là sự hiệp thông giữa Chúa Cha và Chúa Con, một sự hiệp thông được bản thể hóa, là niềm vui vinh cửu, là sự hoan lạc và thánh thiện của Ba Ngôi. Chúa Thánh Thần là Ân Huệ nhưng không của chính Tình Yêu Ba Ngôi cho nhân loại, trong lòng mỗi người. Bên cạnh đó, các thần học gia cũng chỉ cho chúng ta thấy các đặc tính riêng của Người như: Yves Congar, Norbeto, Bruno Fonte diễn tả đặc tính riêng của Chúa Thánh Thần như Người mẹ hiền và là We trong Ba Ngôi.



[1] x. Từ Điển Công Giáo, 500 mục từ, 249-250.

[2] Augustinô, De Trinitate, 8,14.

[3] Felipe Goméz Ngô Minh Sj, Chúa Thánh Thần - Học Thần Học Tín Lý 5, 67.

[4] Ibidem, 68.

[5] Yves Congar, Je crois en Saint Esprit, vol 3, 199s.

[6] Ibidem, 67-68.

[7] Thông điệp Dominum et Vivificantem, số 10

[8] Citato da Congar, in CNSS, 156.

[9] Fr. Lambiasi, Lo Spirito Santo: Mistero e presenza, EDB, Bologna 1987.

[10] ĐGH Gioan Phaolô II, Dominum et Vivificatem 5.

[11] ĐGH Pio XII, Mystici Corporis Christi 23.

[12] x. Bruno Forte, Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi Như Một Lịch Sử, n.d. Nguyễn Thiên Cung chuyển ngữ (Hà Nôi: NXB Tôn Giáo, 2010), 283.

[13] Norberto, Thiên Chúa của Tin Mừng, Thiên Chúa Ba Ngôi, 256.

[14] Francois Xavier Durrwell, Thần Học Về Chúa Thánh Thần, n.d. Thiên Hựu và Kim Ngân chuyển ngữ (NXB Phương Đông, 2016), 294.

[15] Raniero Cantalamessa, Nguyễn Văn Hương chuyển dịch, Để Không Gì là Vô Ích (Hà Nội: NXB Tôn Giáo, 2016),137.