 |
| Ảnh bởi James Lee từ Unsplash |
Đó là một câu nói quen thuộc của những người ngoài cuộc và không Công giáo: “Giáo Hội Công Giáo có quá nhiều giáo huấn lỗi thời và lạc hậu. Bạn có cần phải tin tất cả chúng không?” Nhận thức này hàm chứa giả định rằng giáo huấn của Giáo Hội là sự áp đặt lên tự do của một cá nhân, chứ không phải là sự mặc khải từ Thiên Chúa về cách chúng ta nên sống. Tất nhiên, ngày nay, giáo huấn luân lý của Giáo Hội, hơn là những giáo huấn về Thiên Chúa, đang nhận phải sự bất đồng từ công chúng, bởi vì xã hội chúng ta đã lãng quên Thiên Chúa và chỉ quan tâm đến sự thể hiện cá nhân. Trong bối cảnh này, ngay cả những người Công giáo có niềm tin cũng có quyền tự hỏi tại sao Giáo Hội lại có quá nhiều giáo huấn như vậy.
Sự tồn tại của nhiều giáo huấn từ Giáo Hội là bởi vì tất cả chúng đều bắt nguồn từ một nguồn duy nhất, vô hạn trong sự huyền nhiệm và uy nghiêm: Thiên Chúa Ba Ngôi là Cha, Con và Thánh Thần. Điểm mấu chốt là nhắc lại tính duy nhất của những giáo huấn này trong Thiên Chúa, giống như tất cả các cành của một cây đều kết nối với nhau thành một thân cây duy nhất.
Những giáo huấn của Giáo Hội liên quan đến đức tin và luân lý không thể thay đổi, chính xác vì chúng đến từ Thiên Chúa, Đấng mặc khải một cách dứt khoát và không sai lầm. Giáo Hội cũng đưa ra những giáo huấn khác hướng đến mục đích tạm thời hơn là vĩnh cửu, chẳng hạn như mối quan hệ giữa Giáo Hội và Nhà nước, chiều kích luân lý của nền kinh tế, và cách ứng phó với các công nghệ mới nổi. Vì những giáo huấn này không được Thiên Chúa mặc khải, nên chúng có thể thay đổi theo thời gian.
Đáng buồn thay, quan niệm về sự phát triển theo thời gian này phần lớn đã bị lãng quên trong nền văn hóa thế tục hiện đại của chúng ta, như đã đề cập, vốn coi mọi quy tắc và giáo huấn đều hạn chế quyền tự do cá nhân. Quan điểm này hoàn toàn trái ngược với cách nhìn nhận của giáo lý Công giáo. Sự kiên định của giáo lý Công giáo tạo nên nền tảng vững chắc để chúng ta có thể xây dựng cuộc sống; chúng ta biết rằng nền tảng này sẽ luôn vững chãi bất kể thời tiết bên trên có giông bão đến đâu. Chúng ta có quyền tự do xây dựng nhà cửa trên nền tảng này theo ý muốn, miễn là chúng ta không vi phạm sự toàn vẹn của nền tảng. Điều tương tự cũng đúng với việc sống theo giáo huấn của Giáo Hội: vô số cách sống tồn tại trong khuôn khổ giáo huấn của Chúa Kitô. Giáo Hội nói thêm rằng việc sống ngoài những khuôn khổ đó trong tội lỗi, bất chấp vẻ hấp dẫn bề ngoài, chỉ mang lại nỗi buồn và sự hủy diệt; Chúa Kitô đã đưa ra dụ ngôn về người con hoang đàng (x. Lc 15:11–32) để cảnh báo chúng ta về thực tế này.
Giáo huấn của Giáo Hội bắt nguồn từ Kinh Thánh. Kinh Thánh không rơi từ trên trời xuống như một thiên thạch mang theo mật mã. Đó là bản ghi chép về sự mặc khải của Thiên Chúa cho Giáo Hội, được ghi chép bởi các thành viên của Giáo Hội. Giáo Hội, là chủ thể tiếp nhận Lời được soi dẫn của Thiên Chúa, cũng là chủ thể giải thích có thẩm quyền theo Chúa Giêsu, Đấng đã ban cho các tông đồ, và sau đó là các giám mục, thẩm quyền đưa ra những quyết định ràng buộc thể hiện ý muốn của Thiên Chúa (x. Mt 18:18-19; Ga 16:13).
Thánh John Henry Newman đã trở lại Công giáo từ Anh giáo khi ngài nhận ra rằng Giáo Hội có sứ mạng thiết yếu để bảo vệ, che chở và giải thích Kinh Thánh. Nếu không có thẩm quyền được Thiên Chúa thiết lập cho Giáo Hội, sẽ không có cách nào giải quyết những tranh chấp về ý nghĩa của Kinh Thánh. Do đó, Thánh Newman đã viết trong bài luận về Sự Phát triển của Giáo lý Kitô giáo rằng “lẽ thường tình” là “phải có một thẩm quyền nào đó nếu có một sự mặc khải được ban ra, và không có thẩm quyền nào khác” ngoại trừ Giáo Hội.
Khi ý nghĩa của một số câu hoặc đoạn văn nào đó đang bị tranh cãi, Giáo Hội, nhờ quyền năng của Chúa Thánh Thần, đem lại cho chúng những lời giải thích chính thức, được gọi là các tín điều (dogma). Điều quan trọng cần lưu ý là phần lớn Kinh Thánh chưa nhận được những lời giải thích chính thức. Do đó, người Công giáo được tự do giải thích Kinh Thánh trong phạm vi kho tàng đức tin, tức là trong khuôn khổ các giáo huấn lâu đời của Giáo Hội. Tuy nhiên, họ có thể làm điều đó một cách hữu ích hơn với sự hướng dẫn của các Giáo phụ và các nhà thần học, những người đã được huấn luyện kỹ lưỡng về ý nghĩa thiêng liêng của Kinh Thánh.
Thánh vịnh đầu tiên mô tả một người được chúc phúc là người “vui thích luật pháp Chúa và suy ngẫm luật pháp Người ngày đêm.” (Tv 1:2) Giáo huấn của Giáo Hội Công Giáo chính là luật pháp của Chúa. Chúng là món quà của Thiên Chúa để nâng cao tự do của chúng ta, chứ không phải hạn chế nó. Càng suy ngẫm về luật pháp của Người được thể hiện trong giáo huấn của Giáo Hội, chúng ta càng hiểu chúng sâu sắc hơn – và chúng ta càng bước vào mối tương quan sâu sắc hơn với tác giả là Thiên Chúa của chúng.
Tác giả: David G. Bonagura – Nguồn: Catholic Exchange (01/9/2025)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
