 |
| Bức tranh “Thánh Giuse bồng Chúa Giêsu hài đồng” của Francesco Cozza bên trong Nhà nguyện Thánh Giuse, Vương cung Thánh đường Sant Andrea delle Fratte, ở Rome, Ý. (Ảnh: zatletic/AdobeStock) |
Giống như Đức Mẹ được chọn từ giữa tất cả người nữ, thì Thánh Giuse được chọn từ giữa tất cả người nam cho vai trò đặc biệt của mình.
Trong suốt Kinh Thánh, cả người nam và người nữ giới đều được Thiên Chúa kêu gọi đảm nhận những vai trò hoàn toàn bất ngờ. Trong Cựu Ước, lấy ví dụ, đó là Nôê, Môsê, Abraham, Đavid và Ghêđêôn. Họ đang sống cuộc đời bình thường thì đột nhiên, Thiên Chúa kêu gọi họ trở thành những phần quan trọng trong lịch sử cứu độ. Đôi khi Thiên Chúa kêu mời các cá nhân, như Nôê và Môsê, và đôi khi Người sai một thiên thần hoặc một vị ngôn sứ đến như với Ghêđêôn và Đavid. Và cũng vậy với Đức Mẹ và Thánh Giuse trong Tân Ước.
Đức Mẹ và Thánh Giuse đã trải nghiệm một hoặc nhiều lần được thiên thần viếng thăm, và trong trường hợp của các ngài, Thiên Chúa đã đặt các ngài vào những vai trò trỗi vượt hơn tất cả những người khác; các ngài sẽ trở thành mẹ và cha nuôi của Đấng Mêsia.
Trong khi Tân Ước thường xuyên nhắc đến Đức Mẹ, thì lại rất ít nói về Thánh Giuse. Có vẻ lạ là ngài được nhắc đến rất ít lần – thực tế, chỉ 14 lần, và tất cả đều trong các sách Tin Mừng. Thánh Marcô không bao giờ nhắc đến tên ngài và Thánh Gioan chỉ nhắc đến hai lần. Thánh Giuse được nhắc đến trong cả Tin Mừng theo Thánh Luca và Matthêu, nhưng rất ngắn gọn. Không có lời nào được gán cho ngài – hoàn toàn không có. 23 quyển còn lại của Tân Ước đều im lặng; thế nhưng, Thánh Giuse lại gần gũi với Chúa Giêsu hơn bất kỳ người nào khác.
Việc ngài trở thành người cha trần thế của Chúa Giêsu và là người bảo vệ Chúa Giêsu và Đức Maria dường như xứng đáng được chú ý nhiều hơn. Nhưng Kinh Thánh là Lời Chúa, và các tác giả được Thiên Chúa linh hứng, vì vậy có lẽ sự ngắn gọn, sự im lặng đó là có chủ đích – có chủ đích theo nghĩa là hành động và sự hiện diện của Thánh Giuse đã đủ để không cần thêm lời bình luận nào về ngài hay ghi lại những gì ngài đã nói. Thật vậy, Thánh Giuse là con người của hành động chứ không phải con người của lời nói. Kinh Thánh giới thiệu Thánh Giuse trong Tin Mừng theo Thánh Matthêu (1:18-25). Một thiên thần viếng thăm Thánh Giuse trong trong giấc mơ và loan báo những gì Thiên Chúa muốn dành cho ngài.
Truyền tin cho Thánh Giuse
Khi người Công giáo nói về sự Truyền tin, chúng ta đang đề cập đến lời loan báo của thiên thần Gabriel nói với Đức Maria rằng Mẹ sẽ sinh ra Chúa Giêsu. Nhưng cũng tương tự, Thánh Giuse đã trải nghiệm một sự mặc khải, trong đó một thiên thần không chỉ nói với ngài về vai trò đặc biệt của Đức Maria mà còn cho ngài biết rằng ngài cũng sẽ là một phần của biến cố nhập thể. Thánh Matthêu thuật lại rằng Thánh Giuse và Đức Maria đã đồng ý kết hôn.
Có hai bước trong việc kết hôn: đầu tiên, trước sự chứng kiến của các nhân chứng, cặp vợ chồng Do Thái cam kết hôn nhân, và sau đó, sau một năm đính hôn, cô dâu đến sống với chồng mình, hầu như luôn luôn là trong nhà của gia đình chồng.
Trong bước đầu tiên đó, Thánh Giuse phát hiện ra Đức Maria đã có thai và biết rằng việc mang thai đó không phải là do mình vì các ngài chưa bao giờ ăn ở với nhau. Thánh Giuse đã cân nhắc việc rời bỏ Đức Maria, nhưng trước khi ngài có thể làm điều đó: “Thì kìa sứ thần Chúa hiện đến báo mộng cho ông rằng: ‘Này ông Giuse, con cháu Đavid, đừng ngại đón bà Maria vợ ông về, vì người con bà cưu mang là do quyền năng Chúa Thánh Thần. Bà sẽ sinh con trai và ông phải đặt tên cho con trẻ là Giêsu, vì chính Người sẽ cứu dân Người khỏi tội lỗi của họ.’” (Mt 1:20-21)
Như Đức Mẹ Maria được chọn từ giữa tất cả người nữ, thì Thánh Giuse được chọn từ giữa tất cả người nam trên thế giới cho vai trò đặc biệt này. Tương lai của Đức Mẹ Maria và Thánh Giuse đột nhiên được Thiên Chúa định hình lại.
Trải nghiệm này sẽ khiến hầu hết người nam không nói nên lời và thậm chí có phần bàng hoàng. Trong hoàn cảnh đó và vì biết Đức Maria là một người phụ nữ đức hạnh, Thánh Giuse có lẽ đã vui mừng trước lời giải thích của thiên thần về việc Mẹ mang thai. Là một người Do Thái sùng đạo, ngài hẳn biết về Đấng Mêsia vốn được mong đợi từ lâu, nhưng, giống như bất kỳ ai, ngài có thể đã tự hỏi tại sao mình lại được giao phó vai trò này.
Những câu hỏi này và những câu hỏi khác có thể đã được đặt ra, nhưng Thánh Giuse đã thinh lặng. Ngài thưa xin vâng với thiên thần bằng cách hành động, bằng cách ngay lập tức đưa Đức Maria về nhà mình, sẵn sàng đáp lại bất cứ điều gì Thiên Chúa muốn ngài thực hiện. Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã giải thích như sau: “Vào thời điểm ‘truyền tin’ cho chính mình, Thánh Giuse không nói gì; thay vào đó, ngài chỉ đơn giản thi hành theo lời thiên thần của Thiên Chúa truyền dạy. Và hành động ‘thi hành’ đầu tiên này đã trở thành khởi đầu cho ‘con đường của Thánh Giuse.’”
“Con đường của Thánh Giuse” – tức là những hành động trung thành thầm lặng của ngài với Thiên Chúa, tình yêu và sự tận hiến của ngài cho Đức Mẹ và Chúa Giêsu – sẽ thường được lặp lại.
Chúa Giêsu giáng sinh
Ngay sau khi Thánh Giuse đưa Đức Maria về nhà mình ở Nazareth, hai vợ chồng đã đến Bêlem. Mục đích của chuyến đi bốn ngày này, theo Lc 2:1-5, là để tham gia vào việc kiểm tra dân số. Các chuyên gia Kinh Thánh tranh luận về hình thức kiểm tra dân số này, có lẽ là một loại điều tra dân số định kỳ để thu thuế, nhưng rõ ràng là người đứng đầu mỗi gia đình phải ghi danh tại thành nguyên quán của mình. Đối với Thánh Giuse, đó là Bêlem, thành của vua Đavid. Đức Maria đang mang thai chín tháng, và điều quan trọng nhất về chuyến đi này là hai vợ chồng đang tuân theo, dù biết hay không, lời tiên báo của ngôn sứ Mikha: “Phần ngươi, hỡi Bêlem Épratha, ngươi nhỏ bé nhất trong các thị tộc Giuđa, từ nơi ngươi, Ta sẽ cho xuất hiện một vị có sứ mạng thống lãnh Israel.” (Mk 5:1)
Bêlem đầy những người khác đến để ghi danh; Đức Maria và Thánh Giuse không tìm được chỗ trọ và cuối cùng phải ở trong một hang động được dùng làm chuồng gia súc. Chắc chắn, Thánh Giuse mong muốn một chỗ ở thoải mái hơn, nhưng ngài chấp nhận ở trong chuồng gia súc vì Đức Maria sắp sinh con. Có lẽ vào một thời điểm nào đó, Thánh Giuse đã nhận ra ý định của Thiên Chúa là muốn đến thế gian trong hoàn cảnh khiêm nhường nhất, được đặt trong máng cỏ, được quấn trong tã lót, vì vậy chuồng gia súc chính là nơi sẵn sàng cho việc đó. Không có ghi chép nào cho thấy Thánh Giuse đã suy nghĩ về điều đó, nhưng như suốt cuộc đời mình, ngài không bao giờ nghi ngờ, mà luôn vâng theo ý muốn của Thiên Chúa.
Kinh Thánh chép rằng, khi Chúa Giêsu giáng sinh, chỉ có Thánh Giuse và Đức Maria và có lẽ cùng với một số gia súc trong chuồng ở đó. Ngay sau đó, và trước sự kinh ngạc của đôi vợ chồng trẻ, một nhóm mục đồng đến để tỏ lòng tôn thờ, nói rằng một sứ thần đã hiện ra với họ và bảo họ: “Hôm nay, một Đấng Cứu Độ đã sinh ra cho anh em trong thành vua Đavid, Người là Đấng Kitô Đức Chúa.” Lời loan báo đó đi kèm với “muôn vàn thiên binh hợp với sứ thần cất tiếng ngợi khen Thiên Chúa.” Thánh Giuse và Đức Maria hẳn cũng đã nhìn thấy và nghe thấy những vinh quang của bầu trời đêm. Lc 2:6-20 mô tả cảnh tượng này: “Đức Maria ghi nhớ tất cả những điều ấy, suy đi nghĩ lại trong lòng.”
Mặc dù thánh sử không ghi lại những suy tư tương tự của Thánh Giuse về cuộc sinh nở kỳ diệu này, nhưng trong khoảnh khắc thiêng liêng nhất như thế, chắc chắn lòng ngài đã tràn ngập niềm vui. Thánh Giuse đứng ở phía sau, giữ cho sự chú ý tập trung vào Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng.
Cắt bì và dâng Chúa Giêsu trong đền thờ
Giống như tất cả các bé trai Do Thái, Chúa Giêsu được cắt bì tám ngày sau khi sinh (x. Lc 2:21). Trong nghi lễ này, Chúa Giêsu được đặt tên, và Thánh Giuse, bằng sự hiện diện của mình, trở thành người cha hợp pháp của Hài Nhi Giêsu trước luật pháp. Không có lời nào được ghi lại, Thánh Giuse đứng cùng gia đình và tuân theo các lệnh truyền của Thiên Chúa, gánh vác trách nhiệm là người đứng đầu gia đình.
Bốn mươi ngày sau khi Chúa Giêsu ra đời, Thánh Gia đến đền thờ. Chuyến viếng thăm này có hai mục đích: Đức Maria sẽ được thanh tẩy sau khi sinh con và Chúa Giêsu, là Con Trai đầu lòng, sẽ được dâng lên Thiên Chúa – cả hai đều phù hợp với luật Do Thái (x. Lc 2:22-28). Sau khi hoàn thành các nghi lễ này, các ngài gặp được một người đạo đức tên là Simêon. Con người “công chính và sùng đạo” này đã chờ đợi cả đời để được nhìn thấy “Đấng Kitô của Đức Chúa” và giờ đây sự chờ đợi của ông đã nên trọn vẹn. Ông Simêon nói với Đức Maria rằng Chúa Giêsu sẽ mang đến nỗi buồn lớn lao cho cuộc đời Mẹ, và “chính bà, một lưỡi gươm sẽ đâm thâu tâm hồn bà.” (x. Lc 2:35) Thánh Giuse ở đó cùng với Đức Maria và đã nghe lời tiên báo của ông Simêon; vào lúc đó, ngài có lẽ đã tái cam kết bảo vệ và mang lại hạnh phúc cho Mẹ.
Đến Ai Cập và trở về
Mt 2 là đoạn Tin Mừng duy nhất kể về việc này, thuật lại việc các nhà thông thái đến tôn thờ Chúa Giêsu, người mà họ gọi là vị vua mới sinh của người Do Thái. Vua Hêrôđê nghe thấy lời tuyên bố về một vị vua mới sinh và ngay lập tức coi đứa trẻ là mối đe dọa đối với vương quốc của mình. Ông ra lệnh giết chết mọi bé trai từ hai tuổi trở xuống.
Trong giấc mơ, một thiên thần đã báo cho Thánh Giuse biết những gì vua Hêrôđê độc ác đang làm và bảo ngài hãy đưa Đức Maria và Chúa Giêsu chạy trốn sang Ai Cập. Không chút do dự, Thánh Giuse vâng lời; ngay đêm đó, ngài tập hợp gia đình và lên đường đến Ai Cập, nơi các ngài sẽ ở thật xa, thoát khỏi quyền lực của Hêrôđê.
Thánh Giuse không hề buồn phiền hay tức giận. Ngài có thể đã nói: “Đây là một điều khó hiểu. Cách đây không lâu, chính Người đã cho chúng ta biết rằng Người [Chúa Giêsu] sẽ cứu dân Người. Và bây giờ Người không thể tự cứu mình, chúng ta phải chạy trốn, phải thực hiện một cuộc hành trình và chịu đựng một thời gian dài xa nhà, điều này trái với lời hứa của Ngài. Thánh Giuse không suy nghĩ như vậy bởi vì ngài là một người trung thành” (Thánh Gioan Kim Khẩu, Bài giảng về Tin Mừng theo Thánh Matthêu, 8.4). Sự đáp lại nhanh chóng, không do dự của Thánh Giuse đối với sứ thần của Thiên Chúa là chuẩn mực của sự vâng phục cho tất cả các thánh.
Hành trình đến Ai Cập rất khó khăn, vượt qua những vùng đất khắc nghiệt, đôi khi phải đối mặt với thời tiết xấu, trong khi phải mang theo một Hài Nhi thơ bé trong một cuộc hành trình khoảng 100 dặm đến nơi an toàn ở Ai Cập. Không có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy Thánh Gia đã ở đâu, nhưng thời đó đã có những cộng đồng người Do Thái sinh sống dọc theo sông Nile, cách đó hơn 100 dặm nữa.
Có lẽ họ chỉ có quần áo trên người, vì vậy Thánh Giuse phải nhanh chóng tìm việc làm. Đối với Thánh Giuse, việc bảo vệ Chúa Giêsu và Đức Mẹ mọi lúc, chu cấp cho nhu cầu của gia đình là trách nhiệm của ngài, và ngài đã làm điều đó không ngừng nghỉ, tin tưởng vào sự quan phòng của Thiên Chúa.
Thánh Gia ở lại Ai Cập cho đến khi Thiên Chúa sai một thiên thần đến với Thánh Giuse trong một giấc mơ khác, báo cho ngài biết rằng Hêrôđê đã chết và hãy trở về Giuđa. Vì vậy, Thánh Giuse, một lần nữa không chút do dự, rời bỏ công việc, thu xếp hành lý cho gia đình và các ngài bắt đầu cuộc hành trình dài trở về Bêlem. Khi đến Giuđa, Thánh Giuse thấy rằng Áckhêlao, con trai của Hêrôđê, giờ đã là vua và sở hữu nhiều tính nết xấu xa giống như cha mình. Thánh Giuse đưa gia đình đến Nazareth, nơi an toàn hơn, và các ngài đã ở đó trong 30 năm tiếp theo.
Thánh Giuse đã đóng góp rất nhiều vào việc nuôi dưỡng Chúa Giêsu, dạy dỗ Người về tôn giáo và luật lệ Do Thái, giúp đỡ Người trong việc học hành và rèn giũa Người trở thành một người thợ mộc. Hơn nữa, Thánh Giuse tiếp tục đảm nhiệm vai trò người chu cấp và bảo vệ gia đình, giống như tất cả những người cha khác ở Nazareth.
Theo truyền thống, Thánh Giuse khiêm nhường thực hiện những vai trò này cho đến khi Chúa Giêsu bắt đầu sứ mệnh trên trần gian. Tại thời điểm đó, Kinh Thánh hoàn toàn im lặng về Thánh Giuse, và Kinh Thánh không cho biết điều gì đã xảy ra với ngài. Sự bí ẩn này có lẽ không phải là vấn đề đối với Thánh Giuse, vì sự chú ý của thế giới sẽ dần dần tập trung vào Chúa Giêsu Kitô. Mặc dù không có ghi chép nào được viết ra, nhưng nhân loại biết rằng Thánh Giuse đã được Thiên Chúa tuyển chọn để trông nom Mẹ Thiên Chúa và Đấng Cứu Thế của thế giới. Ngài chưa bao giờ thất bại trong nhiệm vụ thiêng liêng này.
Tác giả: D.D. Emmons – Nguồn: The Priest (15/02/2021)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
