Liền sau lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống, Giáo Hội mời gọi chúng ta long trọng cử hành lễ Thiên Chúa Ba Ngôi. Mừng mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi, Giáo Hội giúp chúng ta nhận biết và tôn thờ Một Thiên Chúa trong Ba Ngôi tuy riêng biệt nhưng cùng một bản thể và uy quyền bằng nhau. Chúa Cha là Thiên Chúa độc nhất. Chúa Con sinh bởi Đức Chúa Cha từ trước muôn đời. Chúa Thánh Thần phát xuất từ Chúa Cha và Chúa Con tự đời đời như một Nguyên lý duy nhất, Ba Ngôi nhưng là Một Thiên Chúa.
Giáo Hội cho chúng ta một định tín về Thiên Chúa Ba Ngôi, Ba Ngôi không phải là Ba Chúa, mà là Một Chúa Ba Ngôi. Vậy, Chúa Ba Ngôi được hiểu như thế nào? Thưa, Chúa Ba Ngôi là Chúa Cha, Chúa Con, và Chúa Thánh Thần. Vâng, điều mầu nhiệm này, chính Chúa Giêsu đã mặc khải cho chúng ta : “Anh em hãy đi giảng dạy muôn dân, làm phép rửa cho họ, nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần …“ (Mt 28, 19).
Là mầu nhiệm thì không thể hiểu thấu được, nhất là mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi, một mầu nhiệm lớn trong Đạo.
Ta không thể biết mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi mà hoàn toàn do Chúa Giêsu mạc khải cho trước khi Ngài về trời, khi Ngài phán:”Mọi quyền năng trên trời dưới đất đều được ban cho Thầy. Vậy anh em hãy đi giảng dạy cho muôn dân, làm phép rửa cho họ nhân danh Cha và Con và Thánh Thần, giảng dạy họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em” (Mt 28,18-19)
Cuộc đàm thoại với Nicôđêmô mà chúng ta đọc hôm nay là một đoạn trích ngắn, thật sự đã làm cho chúng ta khám phá một điều gì đó chủ yếu: “tranh luận” hẳn là không đi tới đâu, phải đi theo Đức Giêsu và dấn thân với Người. ông Nicôđêmô đại diện cho các môi trường trí thức Do Thái ông là bậc thầy trong dân Israel (Ga 3,10)…
Tuy nhiên ông không hiểu! trước tiên Ba Ngôi không phải là một vấn đề hóc búa của trí tuệ mà một thực tại đơn giản: Thiên Chúa là tình yêu! Và tình yêu này mang một khuôn mặt: Đức Giêsu trên thập giá. Gioan là tông đồ duy nhất đã dám đối mặt với cảnh tượng ấy của tình yêu điên rồ của Thiên Chúa, khi tham dự vào bi kịch trên đồi Golgotha, cả cuộc đời Ngài, thánh Gioan đã suy niệm trước Đức Giêsu “được gương cao” khỏi mặt đất trước mắt Ngài. Thánh Gioan đã nói với chúng ta sự suy niệm ấy. Đồng thời nó cũng là chân lý sâu xa nhất về căn tính của Đức Giêsu.
Theo Tân ước, chúng ta thấy có một trường hợp hy hữu mà Ba Ngôi Thiên Chúa cùng hiện diện và cùng hoạt động. Đó là khi Chúa Giêsu xin ông Gioan làm phép rửa cho mình: lúc Ngài ở dưới sông lên thì trời tự nhiên mở ra, và từ trên không trung có tiếng phán ra rằng: “Đây là Con Ta yêu dấu”. Cùng một trật đó, thấy hiện đến và đỗ trên đầu Chúa Con một chim bồ câu. Đó là lần thứ nhất từ khi có lịch sử loài người, Ba Ngôi hiện diện và hành động trong một lúc: Trước hết là Ngôi Con chịu phép rửa, rồi Ngôi Cha từ trời phán ra, và sau hết Ngôi Thánh Thần dưới hình chim bồ câu hiện đến.
Về niềm tin vào Chúa Ba Ngôi, Hội thánh đã tóm tắt lại trong kinh Tin kính của thánh Athanasiô đại khái như sau: Có một Đức Chúa Trời mà Người có Ba Ngôi: Ngôi nhất khác, Ngôi hai khác, Ngôi ba khác… Đức Chuá Cha là Đức Chúa Trời, Đức Chúa Con là Đức Chúa Trời, Đức Chúa Thánh Thần là Đức Chúa Trời, nhưng là một Đức Chúa Trời, chứ không phải là ba Đức Chúa Trời… Đức Chúa Cha phép tắc vô cùng và có từ trước đời đời ; Đức Chúa Con phép tắc vô cùng và có từ trước đời đời ; Đức Chúa Thánh Thần phép tắc vô cùng và có từ trước đời đời… Không có Ngôi nào hơn, Ngôi nào kém, Ba Ngôi đều bằng nhau, như nhau về tất cả mọi phương diện… Đức Chúa Cha không bởi ai sinh ra, Đức Chúa Con bởi Đức Chúa Cha sinh ra. Đức Chúa Thánh Thần bởi Ngôi Cha và Ngôi Con mà ra.
Hình ảnh Thiên Chúa Ba Ngôi cùng hoạt động trong Hội thánh và nơi từng người nói lên sự hiệp nhất bền chặt giữa Ba Ngôi Thiên Chúa. Đây là một mô hình tuyệt vời về sự hiệp nhất mà Chúa ban cho ta để ta cũng phải củng cố sự hiệp nhất trong Hội thánh và trong cộng đoàn chúng ta. Sự hiệp nhất sẽ đem lại cho chúng ta rất nhiều lợi ích trong đời sống tự nhiên và siêu nhiên.
Cha Ta và Ta là một ! Thiên Chúa yêu nên Thiên Chúa là một. “Thiên Chúa là tình yêu vì Chúa Cha, Chúa Con, Chúa Thánh Thần là một”. Nếu Thiên Chúa là tình yêu là vì chính Thiên Chúa hiệp nhất hoàn toàn trong các ngôi vị yêu thương. Tình yêu hoàn toàn là sự kết hợp trọn vẹn giữa hai chủ thể bằng tận hiến cho nhau. Mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi diễn đúng thực sự hiệp nhất hoàn toàn này. Ai cũng biết Chúa Cha không phải là Chúa Con, Ngôi Hai không phải là Ngôi Ba. Các ngôi vị phân biệt hoàn toàn và không thể giản lược vào nhau. Đó chính là điều kiện của tình yêu chân chính, tình yêu chỉ có được giữa nhân vị và nhân vị. Tình yêu là hợp nhất, điều đó dĩ nhiên phải có một “tôi” và “anh”, nhưng lại không “tôi tan biến trong anh” hay ngược lại !
Và đồng thời lại chỉ có Một Chúa, hay nói khác đi đồng bản tính. Đồng nhất bản tính có nghĩa là khai trừ mọi ý tưởng chia phần và phân ly, phế bỏ hoàn toàn “của tôi” và “của anh”. Âutinh diễn tả : “Nếu Thiên Chúa là tình yêu là vì tình yêu không thể bẻ gãy sự hiệp nhất, nhưng liên kết khôn tả Ba Ngôi Thiên Chúa “. Thực vậy, nơi Thiên Chúa không thể có phân chia, hay tham phần đi nữa, mỗi ngôi cùng chiếm hữu toàn diện , cùng sung mãn vô biên, cùng một thần tính. Đó không phải là những cá thể ích kỷ đối diện nhau, cũng chẳng phải những hữu thể đặt kề sát tẩy trừ nhau, nhưng là những hữu thể quảng đại hiến thân cho nhau. Như vậy, sự phối hợp giữa các ngôi vị đòi phải có sự phân biệt hoàn toàn lại thể hiện trong một sự hiệp nhất toàn vẹn. Chúa Giêsu diễn tả tất cả chân lý ấy trong một câu đơn giản : “Ta và Cha là Một”.
Ba Ngôi ở trong nhau như một thân thể duy nhất, phải chăng là nói đến sự thông hiệp giữa Thiên Chúa Ba Ngôi, và từ cội nguồn mầu nhiệm đó, dòng suối hiệp thông tuôn tràn trên Giáo Hội phổ quát. Sự thông hiệp này, chính là mầu nhiệm của Giáo Hội như Công Đồng Va-ti-ca-nô II đã dùng những lời của Thánh Cy-pri-a-nô để nhắc lại: “Giáo Hội phố quát xuất hiện như một dân tộc được hợp nhất nhờ sự hiệp nhất giữa Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánk Thần”. Mầu nhiệm Giáo Hội hiệp thông này được nhắc nhở ở mỗi đầu Thánh Lễ khi vị chủ tế đón mời chúng ta bằng lời chào của Thánh Phao-lô Tông Đồ: ‘Nguyện xin ân sủng Đức Giê-su Ki-tô Chúa chúng ta, và tình yêu của Chúa Cha và ơn thông hiệp của Chúa Thánh Thần ở cùng tất cả anh chị em’ (2Cr. 13, 13)
Ba Ngôi Thiên Chúa không phải là một cụm từ trừu tượng nữa, mà là một hình ảnh cụ thể qua Con Một của Thiên Chúa, là Đức Giêsu-Kitô. Thiên Chúa Ba Ngôi không đơn thuần chỉ là lý thuyết, mà là một hình ảnh sống động qua cuộc đời cứu thế của Đức Giêsu-Kitô. Vì mọi công việc nơi Người, không do bởi mình Người, mà là do bởi Thiên Chúa Ba Ngôi.
Và rồi, trong cuộc sống thường nhật, này mỗi ngày, ta càng được hướng dẫn hay để cho mình được hướng dẫn tiến sâu vào trong mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi thì chúng ta càng trưởng thành trong đức tin, đức cậy và đức mến, càng được thần thiêng hóa và trở nên giống Thiên Chúa hơn và đối xử với anh chị em chung quanh như chính Thiên Chúa muốn, càng được thấm nhuần trong mầu nhiệm Thiên Chúa bằng đời sống cầu nguyện, kết hiệp thân tình với Thiên Chúa, thì chúng ta càng có tâm hồn quảng đại, mở rộng đón nhận anh chị em chung quanh và mời gọi họ trong mọi hoàn cảnh cụ thể. Xin Chúa thêm ơn cho mỗi người chúng ta để ngày mỗi ngày chúng ta làm sáng tỏ mầu nhiệm Ba Ngôi Thiên Chúa ngay trong chính cuộc sống của chúng ta.
