Trách móc và câu sốc
Jean-Louis Schlegel, linh mục giám đốc tạp chí “Tinh thần” nêu lên: “Một câu nhỏ nào của Đức Phanxicô cũng bị mổ xẻ, bất cứ chữ nói sai nào cũng bị vây dồn, dự án nào cũng diễn giải”.
Một ngày tháng 1 năm 2015, trên máy bay từ Phi Luật Tân về, Đức Phanxicô tuyên bố “một vài người nghĩ rằng, tôi xin lỗi dùng chữ này, muốn là người công giáo tốt thì phải như thỏ”, ngầm nói là phải đẻ nhiều. Lại thêm thảm kịch. Chắc chắn Jorge Bergoglio nghĩ đến các khu phố nghèo, các villa miseria ở nước mình, các thành phố ổ chuột ở Ba Tây, nhưng một số người trong giới quý tộc Pháp bị sốc. Hai ngày sau, ngài buộc phải ca tụng các gia đình đông con.
Ông Patrice de Plunkett, cựu giám đốc tạp chí Figaro Magazine có trang blog ủng hộ các quan điểm của Đức Phanxicô giải mã: “Cốt lõi kẻ thù của ngài là giáo phái phúc âm ở Texas, những người bị bực mình nhất. Đối với họ, ngài không thể là người công giáo vì ngài chỉ trích chủ nghĩa tư bản. Ở Pháp, phân tích này rất hiếm được trích lại, ngoại trừ trên một vài trang riêng. Nhưng sau các cuộc tranh luận về hôn nhân đồng tính năm 2013 và năm 2014, các chiến sĩ chống-Phanxicô, chỉ là một thiểu số, đã ra tay trên một đối tượng công chúng lớn rộng, những người từ trước đến nay không có gì chống Đức Phanxicô. Tại Pháp, các cuộc tấn công bắt đầu từ đó, trong bầu khí phấn khích của phong trào “Quyền biểu tình cho tất cả” (Manif pour tous) và các cuộc gặp của Đức Phanxicô với người di dân ở đảo Lampedusa nước Ý, rồi sau đó ở đảo Lesbos, nước Hy Lạp.Các lời trách cứ nhường chỗ cho các câu sốc. Ông Ivan Rioufol, người viết xã luận trên báo Figaro đăng câu tweet: “Giáo hoàng Phanxicô đang biến Giáo hội thành Giáo hội của những người bảo vệ quá độ quyền con người”. Một nhánh của cánh hữu chủ trương đồng nhất mà ngày nay đang phát triển mạnh, họ mạnh mẽ đương đầu kể cả những người không phải là người công giáo. Ngày 4 tháng 7, nhà văn Eric Zemmour gằn mạnh trên kênh truyền hình của báo Figaro: “Điểm chung giữa tổng thống Pháp Emmanuel Macron và giáo hoàng, cả hai đã được đào tạo bởi Dòng Tên, đó là tính đại đồng của họ. Âu châu công giáo trước đây không còn tồn tại nữa. Âu châu đa văn hóa là chuyện tốt còn hơn là hồi giáo hóa và tôi không nghĩ điều này làm giáo hoàng thất vọng.”
Chia rẽ ở Nhà xuất bản Cerf
Nhà báo Patrice de Plunkett tố cáo: “Ngay cả những vụ tai tiếng ấu dâm gần đây, những vụ mà bình thường “các nhà chủ trương truyền thống” im lặng, bây giờ chúng lại thành vũ khí tiêu biểu để chống ngài. Những người mà ngày hôm qua còn không chịu để tôi viết rằng, đối với người công giáo, nạn ấu dâm còn quỷ quái tệ lậu hơn là đối với người không tin, sự kinh hoàng về nhân bản còn bị kinh hoàng gấp đôi vì đây là kinh hoàng về mặt siêu hình, từ vài tuần nay, họ lại là những người hét lên ấu dâm này là một chuyện khác. Họ thấy đây là một phương tiện để làm hại giáo hoàng, vì từ bốn năm nay, họ ghét ngài vì lý do chính trị.”
“Chúng ta hình dung một mật nghị có thể diễn ra năm 2020 vì rõ ràng Đức Phanxicô đã tuyên bố vào năm 2013, triều giáo hoàng của ngài sẽ ngắn”
Ông Alain Pronkin, người Canada viết xã luận về tôn giáo
Nhóm cánh hữu chủ trương đồng nhất được thuận buồm xuôi gió, chính họ là người bán sách, là người lên tiếng trên các đài truyền hình, người chọn lựa các bài xã luận. Các va chạm nổi lên ngay trong nội bộ các Ban biên tập, cho đến tận đài phát thanh Đức Bà, nơi mà phần tin tức thời sự buổi sáng đã chia thành hai phe, phe bênh và phe chống Đức Phanxicô. Cuộc tranh luận còn vào ngay cả trong các tổ chức vững chắc: nhà xuất bản Cerf, nhà xuất bản của Dòng Đa Minh có từ cả thế kỷ nay và quen rèn luyện tính kín đáo của một cơ sở vững vàng lâu năm. Và cũng đừng quên ông Jacques de Guillebon, bây giờ ông trở thành nhân vật “số hai” của bà Marion Maréchal Le Pen, từ nhiều tháng nay ông có văn phòng ở Mặt trận Quốc gia. Các chọn lựa biên tập của tổng giám đốc Jean-François Colosimo, người đến từ năm 2013 đã gây tranh luận. Sự kiện chưa từng có, một kiến nghị chống chính sách biên tập được lưu hành trong nội bộ. Năm 2017, một vài tu sĩ và tác giả lại cảm thấy mình bị siết cổ khi nhà xuất bản phát hành quyển Tự điển chủ thuyết bảo thủ của giáo sư luật Frédéric Rouvillois, từ lâu ông được xem là người theo chủ nghĩa quân chủ. Một cựu thành viên Hành động Pháp (Action française) trong cơ sở được thành lập dưới thời Đức Piô XI để đấu tranh chống tổ chức bài-cộng hòa này chăng? Thật là quá!
Ông Patrice de Plunkett tố cáo: “Có một cơ sở nhỏ của Pháp của một vài người, mà dưới bề ngoài là chuyên gia, sử gia hay ký giả trung lập dẫn một cuộc chiến chống Giáo hoàng Phanxicô. Đó là sự tái phục hồi môi trường bảo thủ hàn lâm-trí thức của thời trước chiến tranh, mội trường này đã biến mất vào những năm 1944-1945.” Ông Jean-Louis Schlegel, giám đốc tạp chí Tinh thần và cũng là nhà xuất bản giám đốc Seuil đồng ý: “Giáo hoàng trở nên nạn nhân của một loại chủ nghĩa dân tộc thuần túy, mà tôn giáo trước hết là một vũ khí chính trị. Các ‘người công giáo cánh tả’ như tôi, chúng tôi chỉ trích Đức Gioan-Phaolô II về đạo đức sinh học, về sự nghiêm khắc đạo đức của ngài, nhưng chúng tôi không bao giờ ghim ngài về vóc dáng, về bệnh tật của ngài. Sự căm thù và hung bạo mà bây giờ Đức Phanxicô là chủ đề ở đây ở đó, đối với tôi là chuyện chưa từng có.”
“Phải đi tới đàng trước”
Một cách chính thức, Đức Phanxicô không màng quan tâm đến. Ngày 16 tháng 1 -2018, trong buổi gặp riêng với các tu sĩ Dòng Tên ở Chi-lê, ngài thổ lộ: “Vì sức khỏe tinh thần của tôi, tôi không đọc các trang Internet liên hệ đến cái gọi là ‘kháng cự’. Tôi biết họ là ai, biết các nhóm này, nhưng tôi không đọc. Nếu có điều gì rất nghiêm trọng, người ta sẽ cho tôi biết. Thật là đau lòng, nhưng phải đi tới đàng trước. Các sử gia nói cần phải cả thế kỷ để công đồng được bén rễ. Chúng ta mới đi nửa đường.” Lời tâm sự này được báo Văn minh Công giáo, tạp chí của những người thừa kế Thánh I-Nhã ở Rôma đăng lại. Đây là các yếu tố có giá trị cao về ngôn ngữ, để chống những người ở đây cũng như ở Mỹ, họ bây giờ công khai nói đến hồi kết triều giáo hoàng của ngài.
Ai sẽ là người kế vị Giáo hoàng Phanxicô? Đó là tựa đề quyển sách của tác giả Alain Pronkin, nhà viết xã luận về tôn giáo ở Canada. Quyển sách sẽ được nhà xuất bản Fidès phát hành vào ngày 1 tháng 11 tại tỉnh bang Québec. Một quyển sách gần như mang tính khoa học, phác thảo chân dung-rôbô của giáo hoàng sắp tới, qua tia lasercủa những lời tuyên bố đủ mọi mặt của các cử tri cho lần mật nghị sắp tới, với từng châu lục, trên các đề tài thớ chẻ: mở Giáo hội công giáo ra cho người đồng tính, có biện pháp trừng phạt cho các tội phạm ấu dâm… Tác giả là bình luận gia trên đài Radio Canada, ông cho rằng ngày bầu cử sẽ vào năm 2010. 2020? “Từ tháng tư, Đức Phanxicô đã bước vào năm thứ sáu của mình. chúng ta có thể hình dung một mật nghị vào ngày này, vì năm 2013 ngài đã tuyên bố rõ ràng, triều giáo hoàng của ngài sẽ ngắn.”
Mùa đông ở Nhà Thánh Marta
Đó là thời gian còn vui khi Đức Phanxicô cảm thấy mình khá trẻ để nói đùa về tuổi, về cái chết của mình, còn khá mạnh để người khác nói giùm mình ngày ra đi. Khi đó ngài nói: “Cuộn chỉ không còn bao nhiêu dây.” Ngài còn nói đùa với một linh mục Argentina: “Điều tốt nhất có thể xảy đến cho cha là cha có thể bị ám sát.” Có phải vì sợ những người chủ trương mị dân mới và lo lắng trước thế giới bị tàn phá như Thông điệp Chúc tụng Chúa của ngài loan báo không? Bây giờ ngài không nói đến cái chết, cũng không nói đến ngày ra đi. Một ngày nọ – trong căn phòng ở Nhà Thánh Marta -, linh mục đồng hữu Dòng Tên Antonio Spadaro nói ngài giống giáo hoàng Marcellô II (1501-1555), người ghét sang trọng và người cũng đi bộ như ngài. Đức Phanxicô trả lời ngay: “Đồng ý, nhưng sau giáo hoàng Marcellô II còn có hồng y Carafa”, biệt danh của Đức Phaolô-VI: một quan tòa dị giáo, một người kiểm duyệt.
Tuy nhiên làm sao lại không nghĩ đến, khi những lần hiếm hoi vào mùa đông, ngài ra vườn Nhà Thánh Marta, thấy bóng dáng Đức Bênêđictô XVI vịn vào chiếc xe đẩy của mình đi từng bước chậm chạp? Khi ngài rời Buenos Aires để đi dự mật nghị thì ngài 76 tuổi, Jorge Bergoglio đã ra đi với chiếc va-li nhỏ, không mang theo bít tất để thay, lại còn mang theo chìa khóa tòa giám mục: không tin, nhưng mang tính dị đoan thừa hưởng từ bà nội của ngài. Khi đó chỉ còn vài tháng là ngài về hưu và ngài đã giữ căn phòng số 13 của nhà hưu dưỡng nhỏ ở khu phố Florès tuổi thơ để sống những ngày cuối đời của mình. Từ đó, ngài chưa bao giờ lấy vé đi về. Sau thời gian luyện tội, đâu sẽ là thiên đàng của ngài?
Marta An Nguyễn dịch
