 |
| Igor Link | Shutterstock |
Động lực không phải là một sức mạnh bí ẩn mà chúng ta có hoặc thiếu. Việc nắm bắt được đức tin nói gì về bản chất con người sẽ làm sáng tỏ khoa học.
Điều gì thực sự thúc đẩy chúng ta? Đối với nhà nghiên cứu Teresa Amabile tại Harvard, câu trả lời không nằm ở giải thưởng, đặc quyền hay thành tựu bên ngoài. Hàng thập kỷ nghiên cứu về tính sáng tạo và sự gắn kết của bà làm nổi bật một điều gì đó sâu sắc hơn nhiều: động lực nội tại – niềm vui và ý nghĩa được tìm thấy trong chính công việc.
Amabile đã khám phá ra điều mà bà gọi là nguyên lý tiến bộ: động lực mạnh mẽ nhất không phải là tiếng vỗ tay hay thành tích ở vạch đích, mà là cảm giác tiến về phía trước, ngay cả trong những bước đi nhỏ nhất.
Hãy nghĩ đến sự hài lòng khi cuối cùng cũng giải được một câu đố hóc búa, hoàn thành một trang viết, hoặc học thêm một cụm từ trong một ngôn ngữ mới. Những khoảnh khắc này, dù khiêm tốn, nhưng lại tràn đầy năng lượng. Chúng khẳng định với chúng ta rằng những nỗ lực của chúng ta là quan trọng, rằng công việc hàng ngày của chúng ta – dù là chuyên môn, nghệ thuật hay tâm linh – đang hướng đến một điều gì đó đáng giá.
Nguyên tắc này cộng hưởng sâu sắc với tầm nhìn của Kitô giáo về ơn gọi. Sách Giáo lý dạy rằng “lao động vì con người, chứ không phải con người vì lao động.” (GLHTCG 2428)
Sách Giáo lý cũng lưu ý rằng lao động không phải là một hình phạt hay một tai ương. Thay vào đó, là con người, chúng ta đã lao động ngay cả trước khi có Con Thiên Chúa làm người, vì đó là một cách để chúng ta giống như Đấng Tạo Hóa, Đấng đã lao động trong “công trình” sáng tạo.
Lao động của con người xuất phát trực tiếp từ việc con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa và được mời gọi tiếp nối công trình sáng tạo bằng cách chế ngự trái đất, cùng với nhau và vì nhau. Do đó, lao động là một bổn phận: “Ai không muốn làm việc, thì đừng ăn.” Lao động tôn vinh những ân huệ của Đấng Tạo Hóa và những tài năng mà Người ban cho. Nó cũng có thể mang tính cứu chuộc. Bằng cách chịu đựng những khó khăn của lao động trong sự kết hợp với Chúa Giêsu, người thợ mộc thành Nazareth và là Đấng chịu đóng đinh trên đồi Canvê, con người cộng tác theo một cách nào đó với Con Thiên Chúa trong công trình cứu chuộc của Người. Con người chứng tỏ mình là môn đệ của Chúa Kitô bằng cách vác thập giá, mỗi ngày, trong công việc mà họ được kêu gọi hoàn thành. Công việc có thể là một phương tiện thánh hóa và là cách làm sống động thực tại trần thế với Thần Khí của Chúa Kitô. (2427)
Động lực đến từ việc sống phẩm giá con người của chúng ta
Mỗi nhiệm vụ, dù bình thường đến đâu, đều góp phần vào phẩm giá trong kế hoạch sáng tạo của Thiên Chúa. Do đó, việc nhìn thấy sự tiến triển trong công việc có ý nghĩa không chỉ là một sự khích lệ về mặt tâm lý, mà còn là một cách để gặp gỡ mục đích và thậm chí là ân sủng.
Tuy nhiên, thách thức là sự tiến triển thường vô hình. Chúng ta hoàn thành công việc của một ngày và chỉ cảm thấy rằng nó chưa hoàn thành. Để tận dụng tối đa sự hiểu biết của Amabile, chúng ta cần những cách thức cụ thể để theo dõi tiến trình, để giá trị tiềm ẩn từ nỗ lực của chúng ta trở nên rõ ràng.
Những chiến lược
Dưới đây là một vài chiến lược thiết thực:
1. Hãy ghi lại một “danh sách việc đã hoàn thành.”
Thay vì chỉ ghi chú về những gì còn dang dở, hãy ghi lại những gì bạn đã hoàn thành mỗi ngày – ngay cả những bước nhỏ nhất. Nhìn thấy những mục tiêu này lớn dần lên là một nguồn động viên thầm lặng.
2. Chia nhỏ những mục tiêu lớn thành những cột mốc.
Viết sách, nuôi dạy con cái, hoặc lãnh đạo một dự án có thể mang lại cảm giác mênh mang vô tận. Hãy đặt ra những cột mốc nhỏ hơn trên chặng đường đó. Việc đạt được mỗi cột mốc là một lời nhắc nhở rằng mục tiêu lớn hơn không chỉ khả thi mà còn đang dần được hiện thực hóa.
3. Sử dụng các tín hiệu trực quan.
Một số người giữ thói quen viết nhật ký, những người khác thích tạo nên những vạch kẻ tiến trình, một đường ghi chú trong lịch, hoặc thậm chí là một lọ sỏi chứa đầy mỗi bước tiến đã được thực hiện. Những dấu hiệu vật lý này làm cho những điều vô hình trở nên hữu hình.
4. Hãy trân trọng những khoảnh khắc nhỏ bé.
Một lời nguyện tắt để tạ ơn, một khoảng dừng ngắn để ghi nhận một nhiệm vụ đã hoàn thành, hoặc chia sẻ tiến trình của bạn với bạn bè sẽ giúp củng cố động lực.
5. Xem lại câu hỏi “tại sao.”
Theo dõi tiến trình không chỉ là đo đếm các nhiệm vụ, mà còn là kết nối lại với ý nghĩa đằng sau chúng. Hãy tự hỏi: Nỗ lực hôm nay đã đóng góp như thế nào cho những điều quan trọng nhất đối với tôi?
Không phải là một bí ẩn
Nghiên cứu của Amabile khẳng định rằng động lực không phải là một sức mạnh bí ẩn mà chúng ta có hoặc không có. Nó phát triển khi chúng ta nhìn thấy và tận hưởng sự phát triển đều đặn của công việc. Đối với những người có đức tin, chân lý này hòa hợp tuyệt vời với lời nhắc nhở của Thánh Phaolô: “Trong Chúa, công khó của anh em sẽ không trở nên vô ích.” (1Cr 15:58) Mỗi bước tiến, dù nhỏ bé đến đâu, cũng mang giá trị vĩnh cửu.
Bằng cách thể hiện sự tiến bộ của mình, chúng ta tự trao tặng cho mình một món quà – một cơ hội để nhận ra rằng chúng ta đã và đang tiến về phía trước, đã và đang xây dựng, đã và đang tham gia vào một điều gì đó vĩ đại hơn chính bản thân mình.
Tác giả: Daniel Esparza – Nguồn: Aleteia (29/8/2025)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
