Hoàn cảnh sống mỗi người không ai giống ai. Chính trong hoàn cảnh đó tạo nên cuộc sống riêng của mỗi người. Có người giàu sang phú quý, sung sướng từ trong “trứng nước”. Nhưng cũng có người suốt đời nghèo khổ, sống cuộc sống áo vải bần hàn, lúc nào cũng cơ cực lận đận. Rồi lại có người cứ hết “lên voi rồi lại xuống chó” nếm đủ “chua cay lẫn ngọt bùi” của kiếp nhân sinh.
Thôi thì đủ thứ, muốn kể ra cũng không kể xiết. Thế nhưng có một điều lạ là dù sống trong hoàn cảnh nào thì hầu như ai cũng không hài lòng với cuộc sống hiện tại của mình. Người nghèo cơm không đủ no, áo không đủ ấm thì còn có thể hiểu, nhưng đối với người giàu sang phú quý lắm lúc cũng tỏ ra chán ngán thì sao?
Theo thiển ý, tôi xin dùng một chữ để giải thích điều này, đó là chữ “tham”, Phật giáo gọi là “dục”. Chỉ vì ham muốn nên con người mới “đứng núi này trông núi nọ”, đã “được voi” thì lại “đòi tiên” cho nên không ai hài lòng với cảnh sống của mình. Người chưa đủ thì muốn cho đủ, mà biết sao gọi là đủ! Còn kẻ dư thừa thì vẫn chưa cho là đủ.
Đối với triết lý nhà Phật thì muốn cho cuộc sống hoàn hảo thì phải diệt “dục”, nhà Phật chủ trương sống kiêng khem, ăn chay khổ luyện để hãm dẹp những ham muốn của thân xác, với ước muốn thăng hoa đời sống tinh thần.
Đối với Đạo Khổng thì đó là ” trung dung” tức là nói về cách giữ cho ý nghĩ và việc làm luôn luôn ở mức trung hòa, không thái quá, không bất cập và phải cố gắng sống theo Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín cho thành người quân tử để cuối cùng đạt tới bậc thánh hiền.
Đối với người Công giáo con đường thăng hoa được thể hiện bằng việc yêu mến Thiên Chúa, nhưng được cụ thể qua tình yêu tha nhân. Tình yêu nầy gọi là tình yêu vị tha chứ không vị kỷ, tình yêu thương huynh đệ (Agape) chứ không phải là tình yêu chiếm hữu (Eros).
Nói tới đây, tôi chợt nhớ đến lời khuyên của một người bạn khuyên nhủ tôi khi tôi đang gặp khủng hoảng. Lời khuyên ấy tôi luôn nhớ và có lẽ tôi sẽ không bao giờ quên. “Hãy sống cuộc sống mà bạn thấy hạnh phúc”. Ngay lúc nghe câu nói ấy tôi thực sự không suy nghĩ nhiều, nhưng thời gian sau, tôi ngẫm nghĩ thấy câu nói này rất có ý nghĩa đối với tôi. Ai mà không mong muốn sống cuộc sống hạnh phúc? Nhưng làm thế nào để sống hạnh phúc? Và hạnh phúc theo quan niệm của bạn là thế nào? Là vợ đẹp con ngoan, nhà lầu xe hơi hay hạnh phúc là cuộc sống đầy thi vị “Ao cạn vớt bèo thả muống, đìa thanh phát cỏ ương sen”? (Nguyễn Khuyến). Có lẽ phần suy nghĩ này dành cho mỗi người và cũng tùy vào quan niệm sống của mỗi người.
Đối với bản thân tôi, điều làm tôi thích thú và luôn tâm niệm đó là thái độ sống tích cực, luôn nhìn ra điều tích cực ngay trong chính cái tiêu cực. Ta đều biết, suy nghĩ chi phối hành động của mình. Khi mình có suy nghĩ tích cực thì chắc chắn sẽ hình thành trong ta niềm tin và biến những suy nghĩ của ta thành hành động. Ngược lại, khi ta mang trong mình những suy nghĩ tiêu cực thì chúng sẽ gieo vào lòng ta những lo âu sợ hãi khiến ta chùng bước bi quan.
Trong Kinh Thánh ta thấy trong hoàn cảnh nầy một nhân vật điển hình đó là ông Gióp. Sau khi “tán gia bại sản”, thân thể bị phong cùi, Gióp đã thốt lên: “những gì làm tôi kinh hoàng sợ hãi nay đã xảy đến rồi” (G 3,25). Thế nhưng dù phải chịu muôn vàn đau khổ như thế ông luôn vững tin vào Chúa: “chúng ta biết đón nhận điều lành từ Thiên Chúa, còn điều dữ, lại không biết đón nhận sao?” (G 1, 10). Ông bà chúng ta khi xưa cũng nhìn thấy điều này nên mới để lại cho con cháu câu nói “không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời”. Cứ nuôi hy vọng. Đừng tuyệt vọng.
Chắc chắn mỗi người trong cuộc sống, chúng ta ai cũng đã từng nếm trải những niềm vui cũng như phải đối mặt với những đau buồn, mất mát. Kiếp nhân sinh là thế! Là người Kitô hữu, ta cần nhận ra trong chính mọi nỗi niềm của cuộc sống, sự hiện diện đầy yêu thương của Thiên Chúa luôn đồng hành với mình, nhất là đừng quên đích đến của đời người là chiếm hữu được chính Ngài.
Văn phòng Caritas Vĩnh Long
