 |
| Reproarte-(CC BY-SA 3.0-(modified) |
Câu trả lời là có hoặc không, tùy thuộc vào định nghĩa của bạn về sự tử đạo và việc vị tử đạo đó có được Giáo Hội Công Giáo tuyên thánh hay không.
Kể từ thời Giáo Hội sơ khai, các Kitô hữu trên khắp thế giới đã bị giết hại vì đức tin của mình, nhiều người trong số họ được Giáo Hội Công Giáo chính thức công nhận là tử đạo.
Trong những năm qua, một số người đã đặt câu hỏi liệu những người không Công giáo thời hiện đại có thể được coi là tử đạo hay không, vì có rất nhiều gương mẫu về những Kitô hữu trung thành đã bị giết hại vì đức tin của mình.
Chứng nhân đức tin
Cũng như nhiều điều khác, tất cả phụ thuộc vào định nghĩa về tử đạo. Từ “tử đạo” ban đầu bắt nguồn từ “tiếng Hy Lạp là martus [có nghĩa là] một nhân chứng làm chứng về một sự kiện mà họ biết được từ góc nhìn cá nhân.” Trong cách sử dụng của Kitô giáo, ban đầu, từ này được áp dụng cho các tông đồ, những người đã chứng kiến tận mắt cuộc đời của Chúa Giêsu Kitô và sự phục sinh của Người.
Sau này, trong những thế kỷ đầu tiên của Giáo Hội, thuật ngữ này được sử dụng riêng để chỉ những người nam và nữ thánh thiện đã làm chứng cho Chúa Kitô bằng cách đổ máu của mình.
Trong phạm trù rộng lớn này, chúng ta chắc chắn có thể bao gồm cả những người không Công giáo (và thậm chí cả những người không phải Kitô hữu), vì điều kiện duy nhất là họ bị giết hại vì đức tin của mình vào Chúa Giêsu Kitô.
Điều này tương ứng với điều mà Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo mô tả là “phép rửa bằng máu”:
Giáo Hội luôn giữ vững niềm tin rằng những ai chịu chết vì đức tin mà chưa lãnh nhận Bí tích Rửa tội thì được rửa tội bằng cái chết của họ cho và với Chúa Kitô. Phép rửa bằng máu này, giống như lòng khao khát Bí tích Rửa tội, mang lại hoa trái của Bí tích Rửa tội mà không phải là một bí tích. (GLHTCG 1258)
Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã thành lập một ủy ban vào năm 2023 với tên gọi “Ủy ban các Vị Tử đạo mới – Chứng nhân Đức tin,” với mục tiêu là xác định những Chứng nhân cho Đức tin trong hai mươi lăm năm đầu thế kỷ này và tiếp tục trong tương lai. Danh mục này bao gồm cả người Công giáo và người không Công giáo.
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV gần đây đã cử hành một buổi lễ kỷ niệm mang tính đại kết, tưởng nhớ 1.624 Kitô hữu đã tử đạo vì đức tin của mình kể từ đầu thế kỷ 21. Đây không phải là một sự công nhận chính thức về sự tử đạo, mà giống một ghi chép lịch sử hơn, ghi lại những người đã chết vì đức tin Kitô giáo.
Do đó, nếu định nghĩa một vị tử đạo là một người có thể được Giáo Hội Công Giáo tuyên thánh, thì danh sách này sẽ chỉ còn những người chết vì đức tin Công giáo.
Nhưng có một số ngoại lệ
Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã phá vỡ khuôn mẫu khi có lần 21 vị tử đạo Kitô giáo, bao gồm 20 người thuộc Giáo hội Chính Thống Coptic bị Daech sát hại năm 2015 tại Libya, được đưa vào danh sách tử đạo của Giáo Hội Công Giáo Rôma. Đây là trường hợp Giáo hội Coptic tuyên thánh cho các cá nhân trước, và sau đó Đức Giáo Hoàng Phanxicô mới công nhận những vị thánh đó và đưa các ngài vào danh sách chính thức các vị thánh của Giáo Hội Công Giáo.
Hành động này của Đức Giáo Hoàng Phanxicô có thể sẽ là ngoại lệ và không mang tính quy tắc, mặc dù ngay cả Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II cũng đã ghi tên một số vị thánh thuộc Chính Thống giáo vào danh sách tử đạo của Giáo Hội Rôma trong triều đại giáo hoàng của ngài.
“Đại kết bằng máu”
Tử đạo là một cách để người Kitô hữu có thể trở nên đồng hình đồng dạng hơn với Chúa Giêsu Kitô, Đấng đã nêu gương sáng về việc đổ máu trong sự hiến thân thuần khiết.
Đôi khi, một số nhà lãnh đạo Vatican nhận định rằng việc các Kitô hữu, kể cả những người không Công giáo, hiến dâng mạng sống mình cho Chúa Kitô là một động lực mạnh mẽ hướng tới sự hiệp nhất Kitô giáo. Điều này được mệnh danh là “đại kết bằng máu.”
Tất cả Kitô hữu, dù là Công giáo hay không, nên noi gương Chúa Giêsu và cố gắng noi gương Người hết sức có thể. Đối với hầu hết chúng ta, điều đó sẽ dẫn đến những cuộc tử đạo “nhỏ” mỗi ngày, nơi chúng ta bị bách hại vì đức tin của mình theo những cách thức nhỏ hơn.
Tuy nhiên, một số người trong chúng ta có thể được kêu gọi một ngày nào đó phải chết vì đức tin của mình, và nếu điều đó xảy ra, Thiên Chúa sẽ ban cho chúng ta sức mạnh và lòng can đảm để hiến dâng cuộc đời mình như một lễ vật sống động của tình yêu.
Tác giả: Philip Kosloski – Nguồn: Aleteia (16/9/2025)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
