 |
Kính gửi: Quý Cha, quý Tu sĩ nam nữ và tất cả anh chị em Gp. Vĩnh Long.
Thưa anh chị em, trong năm nay chúng ta sẽ chọn mười hai đề tài dựa trên các tài liệu chuẩn bị cho Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế giới lần thứ XVI với chủ đề: “Hướng đến một Giáo hội hiệp hành: hiệp thông, tham gia và sứ vụ”, và theo chương trình mục vụ năm 2024: Thúc đẩy sự tham gia đời sống Giáo hội. Giáo phận Vĩnh Long, trong Gợi ý Mục vụ lần XI, sẽ nói đến Giáo lý viên Tham gia, được tra cứu trong các Tự điển Công giáo, Bộ Giáo Luật, Tông Huấn Catechesi Tradendae và Cẩm nang cho Thượng Hội Đồng về tính Hiệp Hành và Tính Hiệp Hành trong Đời sống và Sứ vụ của Hội Thánh của Ủy Ban Thần Học Quốc Tế.
Giáo lý viên là ai? Làm thế nào để trở thành Giáo lý viên?
Nếu chúng ta phải bắt đầu, thì Giáo lý viên đầu tiên là các bậc cha mẹ, ông bà ở trong một gia đình và trong hàng xóm láng giềng. Những nhân vật nầy thực hiện việc khai tâm Kitô giáo cho con cái của họ và của hai hoặc ba người hàng xóm nhỏ. Do đó, bằng cách gắn bó với những người nam và nữ với sứ mệnh dạy giáo lý chính thức hơn, thuật ngữ Giáo lý viên thực sự bao hàm những tình huống rất đa dạng. Gồm những ai? – Phần lớn phụ trách một nhóm nhỏ gồm bốn đến tám trẻ nhỏ trong một gia đình, từ một khu phố, một ngôi làng (nhóm Giáo xứ…) – hoặc một cô thầy tuyên úy trong một trường học. – Trong một số trường hợp, một nam hay nữ giáo dân chịu trách nhiệm về các hoạt động giáo lý trong Giáo phận, dưới trách nhiệm trực tiếp của Giám mục.
Giáo luật, Điều 776 nhắc đến giáo lý viên cộng tác trong giáo xứ: “Cha sở, do nhiệm vụ mình, buộc phải huấn giáo các người thành niên, thanh thiếu niên và trẻ em; để đạt được mục đích này, ngài phải nhờ đến sự cộng tác của các giáo sĩ thuộc giáo xứ, của các thành viên các tu hội thánh hiến và của các thành viên các tu đoàn tông đồ, nhưng phải lưu ý đến đặc tính của mỗi hội dòng, cũng như phải nhờ đến sự cộng tác của giáo dân, nhất là của các Giáo lý viên; mọi người trên đây phải sẵn lòng cộng tác, trừ khi có ngăn trở chính đáng…”
Phương pháp dạy giáo lý
Nhiều người cho rằng điều đầu tiên là dạy một học thuyết của một tôn giáo và suy nghĩ về các khóa học và bài học giáo thuyết đó từ khai tâm đến nâng cao. Không bỏ qua khía cạnh này, nhưng đối với Giáo lý viên, điều quan trọng nhất là phải làm chứng đời sống Kitô hữu của mình trong một thế giới bị phàm tục hóa, trong đó Kitô hữu không còn được biết đến nữa. Do đó, trên hết, các Giáo lý viên cố gắng chia sẻ niềm tin của mình vào Chúa Giêsu Kitô. Đây là lý do tại sao Giáo lý viên phải lắng nghe những câu hỏi của người trẻ, cầu nguyện, suy gẫm với người trẻ về cuộc sống và mục đích của cuộc sống đó. Giáo lý viên chia sẻ các vấn nạn về Tin Mừng và giáo huấn của Giáo hội.
Phẩm chất của người Giáo lý viên
Chúng ta không yêu cầu Giáo lý viên phải có đủ mọi phẩm chất. Dĩ nhiên là chúng ta cần những Giáo lý viên đạo đức thánh thiện, cần họ phải yêu thương những người trẻ mà họ chăm sóc. Không cần thiết phải là một người đa tài, nhưng chúng ta phải chấp nhận việc bị chất vấn khi thảo luận với những người khác, đặc biệt là các người trẻ.
Giáo lý viên cũng được khuyến khích tham gia, được đào tạo với các giáo lý viên khác, để có thể bày tỏ đức tin cá nhân hoàn toàn hòa hợp với đức tin của Giáo hội, và giúp đỡ người trẻ đào tạo đức tin của họ một cách hiệu quả. Và vì nhóm Giáo lý viên thường là nhóm Kitô hữu duy nhất để phổ biến giáo lý, đạo lý của Chúa, cho nên, có lời khuyên cố gắng biến nhóm Kitô hữu này thành một nhóm huynh đệ ấm áp tình Chúa và tình người. Nhóm này sẽ trở thành một tế bào nhỏ của Giáo hội địa phương được liên kết với Giáo hội lớn hơn, nơi đó tất cả mọi người cùng nhau khám phá Chúa Giêsu Kitô và đạo giáo của Ngài.
Đào tạo Giáo lý viên
Việc đào tạo sơ cấp thường được tổ chức tại chỗ, trong khuôn khổ Giáo xứ, hoặc khu vực, tùy thuộc vào độ tuổi hoặc đặc điểm của những người được dạy giáo lý.
Khuyến khích, nếu điều kiện cho phép, thì nên tổ chức những khóa giáo lý dành cho Giáo lý viên trong Giáo phận: đào tạo nâng cao, theo khóa học hoặc đào tạo định kỳ.
Về vấn đề nầy Giáo luật, Điều 785 khuyên bảo: “Để thực hiện công cuộc truyền giáo, phải chọn các giáo lý viên, tức là những giáo dân đã được đào tạo thích đáng và nổi bật về đời sống Kitô hữu, để họ chuyên lo việc giảng dạy giáo lý Phúc âm dưới sự hướng dẫn của vị thừa sai, cũng như việc tổ chức các buổi cử hành phụng vụ và các việc bác ái (AGD 17 ; AGD 26 ; AGD 35).”
Giáo lý viên học hỏi để tham gia, cộng tác trong Giáo xứ?
Suy tư, trao đổi, đào sâu, chia sẻ kinh nghiệm, nghiên cứu cơ bản hơn về Kinh Thánh, thần học, lịch sử Giáo hội, ngôn ngữ đức tin. Và cũng như tiếp thu các kỹ thuật thủ công, nghe nhìn… đây là một phạm vi đào tạo rất đa dạng ở mọi cấp độ. Chương trình được đề nghị: nửa ngày, buổi tối, cuối tuần, các buổi ở cấp địa phương, khu vực, quốc gia.
Theo Tài liệu chuẩn bị Thượng Hội đồng Giám mục lần thứ XVI, sự tham gia của Giáo lý viên dưới tác động của Chúa Thánh Thần để Giáo hội phát triển về giáo lý và đức tin: “Bất chấp những bất trung của chúng ta, Chúa Thánh Thần tiếp tục hoạt động trong lịch sử và biểu lộ quyền năng tác sinh của Ngài.…Thực tế có không ít Giáo hội đã bắt đầu thực hiện những cuộc gặp gỡ và đưa ra những tiến trình ít nhiều mang hình thức thỉnh ý dân Chúa. Đây là lý do để hy vọng, tràn trề hy vọng… Ước muốn trở nên những thành tố chính trong lòng Giáo hội từ phía giới trẻ và yêu cầu đánh giá đúng hơn về vai trò phụ nữ, cũng như để họ có không gian tham gia vào sứ vụ của Giáo hội, vốn đã được các Thượng Hội đồng 2018 và 2019 lưu ý, đều đã được xác nhận. Cũng theo hướng này, mới đây đã có việc thiết lập thừa tác vụ Giáo lý viên cho giáo dân cũng như thừa tác vụ Đọc sách và Giúp lễ cho phụ nữ.” (x. Tài liệu chuẩn bị Thượng Hội đồng Giám mục lần thứ XVI, số 7) “Việc khuyến khích các thừa tác vụ giáo dân và đảm nhận các trách vụ diễn ra qua việc bầu chọn hoặc bổ nhiệm các tín hữu được coi là có đủ các điều kiện cần thiết.” (HĐGM Mozambique). Với cách này, mỗi thừa tác vụ trở thành một yếu tố trong cơ chế và giúp xây dựng cơ chế của đời sống cộng đồng: “Việc đảm nhận trách nhiệm được bảo đảm bởi chức trách đã nhận và nguyên tắc phụ đới. Thừa tác vụ giáo lý viên được thiết lập và có một địa vị đặc biệt trong Gia đình Hội Thánh Chúa. […] Một số Giáo lý viên được đặt làm người lãnh đạo cộng đoàn, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, nơi hiếm có sự hiện diện của các linh mục (HĐGM Congo).” (x. Tài liệu Làm việc cho Giai đoạn Châu lục, số 68)
Kết luận
Mượn Tông Huấn Catechesi Tradendae, số 6 để kết luận của vấn đề “Dầu ở mức độ trách nhiệm nào đi nữa trong Hội Thánh, mọi Giáo lý viên phải luôn cố gắng truyền thụ bằng lời giảng dạy và cách sống của mình giáo huấn và đời sống của Chúa Giêsu. Người ấy sẽ không tìm cách để học viên chú ý đến mình, hay đồng ý với mình và với ý kiến hoặc thái độ của mình. Trên hết, người ấy sẽ không cố gắng ghi khắc vào đầu óc học viên những ý kiến hay sự chọn lựa riêng của mình như là chúng diễn tả giáo huấn của Đức Kitô hay bài học rút ra từ đời sống của Người. Mọi Giáo lý viên phải áp dụng cho mình những lời mầu nhiệm của Chúa Giêsu: ‘Giáo huấn của Tôi không phải của Tôi, nhưng của Đấng đã sai Tôi (Ga 7,16).’” Xin Chúa chúc lành cho tất cả chúng ta và cho tất cả những ai cộng tác trong việc gìn giữ giáo lý của Chúa trong đó có Giáo lý viên.
Vĩnh Long, ngày 20 tháng 10 năm 2024.
+ Phêrô Huỳnh Văn Hai
Giám Mục Giáo Phận Vĩnh Long
