Sách Xuất Hành 7, 17-25 thuật lại tai ương nước sông Nil ở Ai Cập hóa thành máu khi Môsê theo lệnh Chúa truyền dùng gậy đập xuống nước sông Nil. Cá trong sông Nil đều chết và sông Nil ra thối tha; người dân Ai Cập không thể uống nước sông Nil được nữa …
TÌNH HÌNH NGẬP MẶN
Chuyện ngày nay cũng giống như chuyện ngày xưa. Nếu ngày xưa là dòng nước máu thì ngày nay là dòng nước mặn: không thể sử dụng được. Bao đời nay, vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long được xem là vựa lúa, trái cây, thủy sản lớn của cả nước, nhưng hiện nay thiên tai hạn hán kéo dài khiến nước mặn tràn ngập các sông ngòi kênh rạch của các tỉnh thành vùng đồng bằng sông Cửu Long. Bến Tre là một trong những tỉnh bị ngập mặn nghiêm trọng nhất. Lãnh đạo của tỉnh Bến Tre nói gì?
“Tình hình xâm nhập mặn diễn biến rất phức tạp, gay gắt và nghiêm trọng chưa từng có”. Có người cũng nói đùa hóm hỉnh: “Có lẽ mọi người không nhất thiết phải ra Vũng Tàu để tắm biển mà có thể cảm thấy độ mặn ở ngay Thành phố Bến Tre”.
Do tác động của El Nino, lượng mưa trong khu vực giảm mạnh khoảng 20-30% so với trung bình nhiều năm, trong khi đó lượng nước sông Me Kong về Việt Nam giảm 50%, dẫn đến tình trạng mặn lấn sâu vào đất liền đồng bằng sông Cửu Long. Nhiều nơi nước mặn vào sâu đất liền tới 70-90 km, sâu hơn trung bình nhiều năm từ 15 đến 20 km.
HẬU QUẢ NGHIÊM TRỌNG
Kinh tế và đời sống dân sinh của 10/13 tỉnh thành phố bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi xâm nhập mặn. Theo báo cáo Bộ Nông nghiệp, diện tích lúa thiệt hại từ cuối năm 2015 đến nay gần 160.000 ha, trong đó phần lớn là không có thu hoạch.
Cụ thể như ở Bến Tre: “Về giá trị thiệt hại, chúng tôi thống kê chưa đủ, nhưng thiệt hại về lúa có thể lên tới 200 tỷ.”
Báo Tuổi Trẻ dẫn con số 13.845/14.759 ha diện tích trồng lúa của Bến Tre bị thiệt hại vì đợt xâm nhập mặn.
“Cây ăn trái diện tích khá lớn, nước mặn xâm nhập sâu vào vùng cây ăn trái rồi. Do mặn không tưới được, cây sẽ bị giảm sản lượng.”
Ngành chăn nuôi cũng thua lỗ nặng nề. Trâu bò không có cỏ ăn, nước uống, buộc lòng người chủ phải bán với giá rẻ.
“Thiệt hại thứ ba là nước sinh hoạt. Do tình trạng mặn, không chỉ ảnh hưởng nước cho sản xuất, nước sinh hoạt cho dân cũng bị ảnh hưởng lớn. Đôi khi người dân phải mua nước với giá gấp 10 lần giá thông thường”. Toàn vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long có 204.000 hộ gia đình với khoảng một triệu người không có nước ngọt để sinh hoạt. Nhiều nhà máy, trường học, bệnh viện, khách sạn cũng trong tình cảnh tương tự.
Nhìn chung, người dân ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long phải gồng mình hứng chịu những thiệt hại do thiên tai hạn hán ngập mặn. Riêng giáo phận Vĩnh Long, các tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và một phần của tỉnh Vĩnh Long hằng ngày phải đối mặt với bao nổi khổ. Một họ đạo trong huyện Ba Tri tỉnh Bến Tre thất trắng vụ lúa đông xuân vừa qua. Nông dân sống nhờ từng vụ lúa, nếu vậy lấy gì bù lổ đây!
Sa sút về kinh tế đưa đến những hệ lụy xã hội. Nhiều gia đình rời bỏ ruộng vườn bị ngập mặn đi tha phương cầu thực. Di dân là điều không thể tránh khỏi. Đất không lành thì chim phải bay đi. Các chuyên gia dự báo một tương lai không khả quan như sau:
“Nếu tốc độ xâm nhập mặn vẫn tiếp diễn như hiện nay, trong 3 năm tới nền nông nghiệp ở ĐBSCL có thể sẽ bị kiệt quệ”, PGS.TS Đỗ Võ Anh Khoa (Đại học Cần Thơ) nhận định. Theo ông Anh, khi đó, đất nông nghiệp, lương thực trở nên khan hiếm và đắt đỏ hơn. Diện tích đất nông nghiệp, đất trồng cỏ cho gia súc, ngành chăn nuôi sẽ sụt giảm mạnh, đồng thời tăng nhập khẩu thức ăn chăn nuôi…
TRỤC LỢI HAY CHIA SẺ ?
Khai thác tình hình thiếu nước ngọt sinh hoạt như hiện nay, nhiều người sử dụng xe bồn đổi nước với giá cao gấp 10 lần cho mỗi m3 ! Đau lắm nhưng cũng đành chấp nhận vì nhu cầu cần thiết. Có còn hơn không ! Ngoài đồng không có lúa, trong nhà không có nước. Khó khăn chồng chất !
Ban Bác Ái Xã Hội Giáo phận trước đây đã giúp cho những gia đình nghèo ở nông thôn nhiều hồ chứa nước. Và cũng đã tìm cách hổ trợ máy lọc nước tinh khiết cho vài họ đạo. Lúc khô hạn và ngập mặn như hiện nay, những phương tiện đó phát huy tác dụng tối đa cho nhiều người được hưởng nhờ.
Nhà thờ có giếng nước ngọt cho bà con đến lấy nước miển phí. “Nhà thờ là giếng nước đầu làng” để chia sẻ và gặp gỡ. Trong cơn đại hạn, mong “gậy thần” của Môsê đập vào tảng đá lần nữa cho vọt ra mạch nước trong lành. Không chỉ là nước tự nhiên, nhưng còn là nước siêu nhiên trường sinh (x Ga 4,14) …
Caritas Vĩnh Long
