Ăn chay để đền tội, để chế ngự những đòi hỏi: sám hối. Buồn khổ vì đã yếu đuối phạm tội, lại mong muốn và đè nén để khuynh hướng xấu không còn tác hại, ngoi lên nữa.
Chay tịnh là chế ngự. Muốn chế ngự đòi phải sám hối. Chế ngự giả định mình buồn khổ, mình không thích, mình ghét những lầm lỡ lúc trước, đồng thời chẳng những muốn không bao giờ thua điều ác, mà còn phải chiến thắng nó nữa.
Do đó, chẳng những phải chế ngự điều ác, mà còn phải đề phòng và xếp đặt mưu lược:
– Trước tiên phải cương quyết chiến thắng với bất cứ giá nào, chết thì chết chứ không chịu thua.
– Không tháo bớt rào cản. Khát nước mà cứ lởn vởn quanh ruộng dưa! Trong bụng còn rạo rực, mà lại rờ mò tay chân phụ nữ! ( Nam nữ thọ thọ bất thân)! Cần tránh dịp hiểm nghèo!
– Không liều mạng thử một chút. Sa ngã rồi thì vấn vương khó rời.
– Biết hối, biết dùng phương pháp để sửa đổi.
Sám hối phải đi đôi với chay tịnh; vì chay tịnh là đền tội, là chế ngự, mà đền tội, chế ngự thì đòi phải thống hối, ăn năn và dốc lòng.
Ăn chay để đền tội thì giả định có phạm tội, có thể phạm tội nhiều nữa. Đời chúng ta dầu có ơn Chúa và dù có cố gắng đến đâu đi nữa thì dường như không thể hoàn toàn không phạm tội. Tội trọng thì có thể nhớ và chừa tránh được, còn tội nhẹ thì không thể hoàn toàn tránh khỏi. Gần như mỗi ngày chúng ta vẫn có những hành vi, những tác động ngoài ý Chúa, không đúng với ý Chúa, dầu không có ý chống đối; nhưng qua cử chỉ của chúng ta, thì chúng ta lại không nhớ mình hoàn toàn lệ thuộc, ít nhiều không tôn trọng Chúa cho đủ.
Trong Bí Tích Giải Tội đòi chúng ta phải sám hối nghĩa là phải ăn năn dốc lòng thì bí tích mới đạt hiệu quả. Mùa chay buộc chúng ta chay tịnh, chay tịnh cũng đòi chúng ta ăn năn dốc lòng. Vì chay tịnh là đền tội và chế ngự tính xấu cho nên cũng nói được là chúng ta ăn năn dốc lòng.
Ăn năn là gì? Là đau buồn khổ tâm vì đã phạm tội mất lòng Chúa. Dĩ nhiên, mình nhận thấy mình đã phạm tội, tội chống đối Chúa cho nên nó là hèn xấu vô cùng; mình dại dột ngu muội đã làm việc phản nghịch xấu hại kể được là vô cùng…mình buồn khổ đau phiền vì đã làm mất lòng Chúa.
Nhưng nếu chỉ buồn khổ vì do tội mà làm cho nhân phẩm kém quá, nên hèn hạ (trường hợp của Giuđa) thì chưa đúng là ăn năn.
Lại nếu đi xưng tội mà còn bám vào tội ví dụ người sống chung không bí tích, muốn khỏi tội mà không rời nhau thì chưa có ăn năn.
Do đó việc dốc lòng chừa, phải đi kèm với việc ăn năn, cương quyết không phạm tội nữa!
Chúng ta biết, mặc dù thành thật ăn năn dốc lòng, nhưng con người yếu đuối có thể tái phạm, cũng có thể ăn năn dốc lòng để lại được nhờ bí tích hòa giải.
Về vấn đề dốc lòng chúng ta có thể có vài quan niệm khác. Có thể nói, đối với tội nhẹ, tội quên sót, tội vô ý thức chẳng hạn, như việc mình nổi cáu, phê bình chỉ trích, làm biếng, lo ra, ngủ gục phần nhiều là không ý thức, chúng ta dốc lòng không phạm nữa thì không thể được, do đó, nên dốc lòng nhờ ơn Chúa, cho bớt phạm lỗi, mặc dầu khổ tâm không làm được cho Chúa hài lòng hoàn toàn.
Dốc lòng không chỉ bằng ý thức mà cũng phải bằng việc làm, nghĩa là cầu xin Chúa, và tránh những dịp tội, có thể bàn hỏi cha giải tội, cha linh hướng hoặc những người bạn đã tiến sâu trong sống đạo.
Bao lâu, chúng ta còn sống, thì chúng ta còn phạm tội, ít ra là tội nhẹ; vì thế chúng ta phải tập biết ăn năn dốc lòng trong cuộc sống, để ít ra chúng ta được trong sạch, đến gặp Chúa, yêu Chúa, và kết hợp với Chúa.
