Có nhiều Bài Giảng Lễ “đúng”, nhưng, không “trúng”, nghĩa là, đúng với một phần nội dung Tin Mừng, nhưng lại, không trúng, không đúng với Bối Cảnh Phụng Vụ. Chẳng hạn, hễ cứ gặp Bài Tin Mừng “Bỏ 99 con chiên, đi tìm cho kỳ được con chiên bị lạc”, là lập tức, ta suy niệm về Lòng Thương Xót. Chính vì thói quen lười lĩnh suy niệm Lời Chúa đã khiến ta chọn cách dễ dãi này, bởi vì, có rất nhiều tài liệu nói về Lòng Thương Xót, chỉ cần gõ vào Google là có hàng loạt các bài giảng, các văn kiện của Hội Thánh về Lòng Thương Xót.
Tuy nhiên, Trình thuật “con chiên lạc”, được các Nhà Phụng Vụ sử dụng tùy theo Bối Cảnh Phụng Vụ khác nhau: “con chiên lạc” của Mátthêu thì được dùng trong Mùa Vọng, còn của Luca thì được dùng trong Mùa Chay, bởi vì, cả hai thánh sử viết trình thuật này với hai ý hướng thần học khác nhau, vì thế, các Nhà Phụng Vụ cũng sử dụng trình thuật này vào hai thời điểm khác nhau của Phụng Vụ, do lười suy niệm Lời Chúa, nên, ta thường đánh đồng làm một, để rồi, không phân biệt sự khác nhau, và thế là, cứ biến Mùa Vọng thành Mùa Chay.
Trong Bối Cảnh Phụng Vụ của Thứ Năm Tuần 31 Thường Niên Năm Lẻ, nếu các Nhà Phụng Vụ muốn chúng ta suy niệm về Lòng Thương Xót, thì ắt hẳn, họ đã chọn các bài đọc nói về Lòng Thương Xót, và Bài Đáp Ca sẽ là Thánh Vịnh 50 chẳng hạn. Tuy nhiên, điểm qua các bài đọc, chúng ta thấy không hề có dấu hiệu nào về Lòng Thương Xót, nhưng, tất cả chỉ tập trung vào lòng tin, trên trời sẽ vui mừng vì một người tội lỗi tin Chúa, hơn là, những người đạo đức công chính nhưng không tin Chúa. Tất cả đều do bởi ơn Chúa, vì thế, tất cả mọi sự phải quy hướng về Chúa, phải đặt niềm tin tưởng cậy trông nơi Chúa, như Lời Tổng Nguyện: Chỉ nhờ Chúa ban ơn, các tín hữu Chúa mới có thể thờ Chúa cho phải đạo, xin giúp đỡ chúng con thẳng tiến về cõi trời Chúa hứa mà không bị vấp ngã trên đường.
Trong Bài đọc 1 Thánh Lễ, thánh Phaolô kêu gọi: hãy đặt tin tưởng nơi Chúa, bởi vì, dù sống, dù chết, chúng ta vẫn thuộc về Chúa. Mỗi người trong chúng ta sẽ phải trả lời về chính mình trước mặt Thiên Chúa. Bài Đáp Ca, Thánh Vịnh 26: Tôi vững vàng tin tưởng sẽ được thấy ân lộc Chúa ban trong cõi đất dành cho kẻ sống. Chỉ trong Thiên Chúa mà thôi, hồn ta mới được nghỉ ngơi yên hàn, vì thế, các Nhà Phụng Vụ đã chọn câu Tung hô Tin Mừng: Chúa nói: Tất cả những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi, tôi sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng. Qua các Bản Văn Phụng Vụ, chúng ta thấy các Nhà Phụng Vụ tập trung vào lòng tin của chúng ta đặt nơi Chúa, và chỉ nơi Chúa mà thôi, chúng ta mới tìm ơn cứu độ, vì thế, Ca Nhập Lễ, chúng ta tha thiết cầu xin: Lạy Chúa, xin đừng bỏ mặc, đừng nỡ xa con, xin Ngài mau phù trợ. Chỉ một mình Chúa là Đấng Cứu Độ duy nhất, nên chúng ta xin trong Ca Hiệp Lễ: Lạy Chúa, Chúa sẽ dạy con đường về cõi sống: Trước Thánh Nhan, ôi vui sướng tràn trề.
Trong Bài đọc 1 Kinh Sách, ông Giuđa Maccabê đã thể hiện lòng tin của mình vào Đức Chúa qua việc tái thiết đền thờ và quyết định hằng năm, trong thời gian tám ngày, từ hai mươi lăm tháng Kítlêu, phải cử hành lễ cung hiến bàn thờ thật tưng bừng rộn rã. Trong Bài đọc 2 Kinh Sách, thánh Syrilô Giêrusalem nói: Kho tàng sự sống giờ đây đã được trao cho bạn. Đến thời Chúa xuất hiện, Người sẽ đòi lại những gì Người đã trao. Người công chính nhờ lòng tin sẽ được sống. Phần chúng ta, là những người có lòng tin để bảo toàn sự sống.
Tóm lại, Bài Giảng Lễ (Homily) sẽ không phải là Bài Giảng Lễ, nếu tách rời Bối Cảnh Phụng Vụ, và không đả động gì tới các bản văn, cùng những yếu tố khác, mà các Nhà Phụng Vụ đã cố tình lựa chọn. Sứ điệp Lời Chúa hôm nay là: thà là người tội lỗi mà tin Chúa, còn hơn, đạo đức thánh thiện nhưng không tin Chúa. Cả triều thần thiên quốc sẽ vui mừng vì cô kỹ nữ Rakháp tin Chúa, hơn là, 99 cô trinh nữ đức hạnh vẹn toàn, nhưng không tin Chúa.
Tác giả: Emmanuel Nguyễn Thanh Hiền, OSB
