 |
| Ludovico Carracci, Public domain, via Wikimedia Commons |
Mùa Vọng là mùa chờ đợi. Trong khi nền văn hóa ngày nay thúc giục chúng ta vội vã hướng tới Lễ Giáng Sinh, Mùa Vọng lại mời gọi chúng ta chậm lại, quan sát và chờ đợi với đức tin. Kinh Thánh đầy rẫy những người đã chờ đợi Thiên Chúa, nhưng một câu chuyện đặc biệt – được tìm thấy trong Mt 15:21-28 – vẫn tiếp tục thu hút và thách thức chúng ta.
Chúa Giêsu lui về vùng Tyrô và Siđon, nơi một phụ nữ người Canaan đến gần Người, kêu lên rằng: “Lạy Chúa, Con vua Đavid, xin thương xót tôi; con gái con bị quỷ ám!” Nhưng Chúa Giêsu không trả lời bà. Các môn đệ bực mình, thúc giục Người đuổi bà đi. Khi Chúa Giêsu cuối cùng lên tiếng, lời Người dường như đầy vẻ khinh miệt: “Ta chỉ được sai đến với những con chiên lạc của nhà Israel mà thôi.”
Tuy nhiên, người phụ nữ vẫn tiến lại gần hơn. Quỳ xuống, bà nói: “Lạy Chúa, xin giúp tôi.” Một lần nữa, Chúa Giêsu đáp lại với giọng điệu có vẻ gay gắt: “Thật không công bằng khi lấy thức ăn của con cái mà ném cho chó.” Nhưng ngay cả lúc đó, bà vẫn không lùi bước. Thay vào đó, bà đáp lại với lòng dũng cảm đầy đức tin: “Vâng, thưa Chúa, nhưng ngay cả những con chó cũng được ăn những mảnh vụn rơi từ bàn của chủ chúng.” Chúa Giêsu liền tuyên bố: “Này người phụ nữ, đức tin của bà thật lớn lao! Bà được như ý bà muốn.” Và con gái bà được chữa lành ngay lập tức.
Chờ đợi trong tuyệt vọng
Sự tuyệt vọng thường thúc đẩy chúng ta đến với lòng can đảm. Một người lính nhảy dù từng nói đùa rằng cú nhảy đầu tiên của anh ta được truyền cảm hứng bởi một chiếc máy bay ở độ cao hơn 6km với ba động cơ đã chết. Trong Kinh Thánh, người mẹ vô danh này là hình ảnh của tình yêu tuyệt vọng. Con gái bà bị hành hạ khổ sở. Không một thầy thuốc nào trong cộng đoàn của bà có thể mang đến sự giúp đỡ. Hết cách, bà quay sang Đấng mà bà đã nghe nói đến quyền năng của Người. Bà chờ đợi thời cơ của mình, và khi Chúa Giêsu đến gần, bà kêu lên để van xin lòng thương xót.
Chúng ta cũng biết cảm giác khi đạt đến giới hạn sức mạnh của mình. Bệnh tật, đau buồn, những mối quan hệ đổ vỡ, nghiện ngập, sợ hãi – những khoảnh khắc này cho thấy sự bất lực của chúng ta. Và thường thì, chỉ khi đó chúng ta mới đưa tay hướng về phía Thiên Chúa. Chúng ta cầu nguyện. Chúng ta khóc lóc. Chúng ta chờ đợi. Đó là lý do tại sao sự kiên trì của người phụ nữ ấy lại chạm đến trái tim chúng ta sâu sắc như vậy.
Nhưng câu chuyện của Thánh Matthêu buộc chúng ta phải dừng lại. Chúa Giêsu dường như phớt lờ bà. Các môn đệ muốn bà rời đi. Khi Chúa Giêsu cuối cùng lên tiếng, Người dường như gạt bỏ bà vì bà là người ngoại bang – một người ngoài cuộc. Bà là người Canaan, vốn bị người Do Thái coi là kẻ thù và người ngoài cuộc về mặt tinh thần, thậm chí bị các thầy rabbi gọi là “con chó,” một kẻ nhặt rác bẩn thỉu. Chúng ta nên hiểu điều này như thế nào?
Tại sao lại kể câu chuyện này?
Đây có lẽ là khoảnh khắc khó chịu nhất trong các sách Tin Mừng, nơi duy nhất mà Chúa Giêsu dường như bị nhìn nhận dưới góc độ tiêu cực. Tại sao Thánh Matthêu lại đưa nó vào? Lòng thương xót và sự khoan dung mà chúng ta mong đợi từ Chúa ở đâu?
Nhưng câu chuyện này không phải nói về việc Chúa Giêsu khước từ ban ân sủng. Câu chuyện này nói về việc Chúa Giêsu mặc khải ân sủng – ân sủng vượt ra ngoài mọi giới hạn của con người. Khi Chúa Giêsu dùng từ ngữ cí tính giảm nhẹ trong tiếng Hy Lạp κυναρίοις – “những con chó nhỏ” – Người không hề có ý xúc phạm đến bà. Người đang chuẩn bị cho một sự mặc khải. Chúa Giêsu đang dẫn dắt các môn đệ đến một thời điểm mà họ phải đối mặt với những giả định của mình về việc ai thuộc về gia đình của Thiên Chúa.
Chúa Giêsu đang dạy họ rằng Nước Trời không được xây dựng dựa trên dòng dõi, dân tộc, hay những ranh giới xưa cũ. Đối với Chúa Giêsu, phép cắt bì chưa bao giờ chỉ đơn thuần là dấu hiệu của một dân tộc. Sự thuộc về đích thực – phép “cắt bì” thật sự – là ở trong tâm hồn, được thực hiện bởi Chúa Thánh Thần. Người phụ nữ Canaan này đã thể hiện chân lý này qua lời tuyên xưng của bà: “Lạy Chúa, Con vua Đavid.” Bà đã nhận ra Chúa Giêsu cách rõ ràng hơn so với nhiều người trong lịch sử của dân tộc Israel.
Trong khi chờ đợi, bà đã nghe Lời về Chúa Giêsu, và giờ đây bà tìm kiếm một lời từ Chúa Giêsu. Đức tin của bà đã nâng bà từ “người ngoài” lên thành người con gái được yêu thương. Chúa Giêsu dạy các môn đệ rằng dân Thiên Chúa không được định nghĩa bởi dòng dõi huyết thống mà bởi đức tin như của Abraham – một đức tin trông cậy vào lời hứa của Thiên Chúa thì có giá trị hơn mọi nghi lễ, luật lệ hay gia sản.
Công trình cứu độ và ân sủng
Thần học Công giáo xem công trình cứu độ là một hành trình ân sủng suốt đời. Nó bắt đầu bằng sáng kiến của Thiên Chúa – ân sủng lay động tâm hồn, mở mang tâm trí và mời gọi sự đáp lại của mọi người từ mọi nền văn hóa và hoàn cảnh. Ơn cứu độ không phải là thứ phải kiếm được mà là thứ phải nhận lãnh. Tuy nhiên, đức tin không bao giờ bất biến. Đức tin chân chính thể hiện qua tình yêu, sự vâng phục và những việc lành – không phải như một sự trao đổi với Thiên Chúa mà là hoa trái từ ân sủng sống động nơi chúng ta.
Ân sủng rõ ràng đã tác động đến tâm hồn của người phụ nữ Canaan này. Bà tìm đến Chúa Giêsu không phải vì bà tin rằng mình xứng đáng được gì, mà vì bà hoàn toàn tin tưởng vào lòng thương xót của Người.
Khi Chúa Giêsu thử thách đức tin của bà, bà không hề nao núng. Bà hiểu lời Người không phải là sự từ chối mà là lời mời gọi. Với lòng khiêm nhường và can đảm, bà bày tỏ chiều sâu của lòng tin tưởng: “Ngay cả những con chó cũng được ăn những mảnh vụn…” Sự khiêm nhường của bà không phải là tự hạ thấp mình; đó là lòng chân thành. Bà biết mình cần gì, và bà biết lòng thương xót của Người dồi dào đến mức ngay cả trong những mẩu vụn bánh.
Câu trả lời của bà phá vỡ mọi rào cản. Chúa Giêsu vui mừng trước đức tin của bà: “Hỡi người phụ nữ, đức tin của bà thật lớn lao!” Ngay lập tức, con gái bà được chữa lành.
Các môn đệ, sững sờ, bắt đầu hiểu ra bài học. Lòng thương xót của Thiên Chúa không thể bị chôn giấu nhưng tuôn tràn. Đức tin không phải là vấn đề về dòng dõi hay đặc ân mà là về lòng khiêm nhường, tin tưởng và kiên trì. Và đôi khi những người ở xa trung tâm nhất lại nhìn thấy Chúa Giêsu rõ ràng nhất.
Một bài học cho ngày nay
Câu chuyện này có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến thời đại chúng ta. Đức tin của người phụ nữ Canaan này dạy chúng ta rằng lòng thương xót của Thiên Chúa vượt qua mọi ranh giới – văn hóa, chủng tộc, tôn giáo hay địa vị. Trong một thế giới bị chia rẽ, bà cho thấy một vị Thiên Chúa biết lắng nghe mọi tiếng kêu xin chân thành và tìm cách lôi kéo mọi tâm hồn về với Người.
Sự kiên trì của bà nói lên những khó khăn ngày nay của chúng ta. Khi lời cầu nguyện dường như không được đáp lại hoặc Thiên Chúa im lặng, chúng ta thường cho rằng đó là sự từ chối. Nhưng bà cho thấy rằng sự chậm trễ của Thiên Chúa không phải là lời từ chối của Người. Đức tin chân chính thì tiến về phía trước, một cách khiêm nhường và mạnh dạn, ngay cả khi câu trả lời không đến ngay lập tức.
Sự khiêm nhường của bà cũng thách thức nền văn hóa của chúng ta, nơi mà giá trị được đánh đồng với thành công hay thành tựu. Bà đến với Chúa Giêsu mà không có đặc ân, chỉ có sự cởi mở. Và Chúa đáp lại tấm lòng như vậy – một tấm lòng chân thành dám thừa nhận nhu cầu của mình.
Cuối cùng, sự đáp lại của Chúa Giêsu cho chúng ta thấy rằng Thiên Chúa vui thích ban tặng và củng cố đức tin nơi mỗi tâm hồn. Người mở mang sự hiểu biết của dân Người về việc được tuyển chọn và mời gọi tất cả mọi người bước vào gia đình của Thiên Chúa.
Khi chúng ta bước vào Mùa Vọng – một mùa của sự khao khát, chờ đợi và hy vọng – câu chuyện này mời gọi chúng ta tin tưởng sâu sắc hơn, cầu nguyện kiên trì hơn, phán xét ít vội vàng hơn và tin tưởng vào lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa. Giống như người phụ nữ Canaan, chúng ta đến trước Thiên Chúa với đôi tay trắng và tấm lòng đầy hy vọng, tin chắc rằng ngay cả những mảnh vụn ân sủng của Người cũng đủ để chữa lành, phục hồi và biến đổi chúng ta.
Tác giả: Terry Hursh – Nguồn: Catholic Exchange (15/12/2025)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
