Như thông lệ, trên chuyến bay trở về từ Panama, ĐTC Phanxicô đã có một cuộc trả lời phỏng vấn với các nhà báo đi cùng trên chuyến bay.
Edwin Cabrera Uribe, đại diện các nhà báo Panama: Thưa ĐTC, ĐTC đã nói với các tình nguyện viên “Bây giờ các con biết nhịp đập của trái tim khi sống một sứ mạng.” Vậy, đâu là sứ mạng của ĐTC Phanxicô tại Panama?
ĐTC Phanxicô: Sứ mạng của tôi tại ĐHGT là sứ mạng của Phêrô, đó là củng cố đức tin. Điều này không phải làm bằng mệnh lệnh khô hay có sẵn, nhưng là để mình được đụng chạm và trả lời về những gì xảy ra ở đó. Tôi không hiểu nếu một người có thể thực hiện một sứ mạng chỉ bằng cái đầu. Để thực hiện một sứ mạng thì cần phải lắng nghe, rồi khi lắng nghe thì được đụng chạm. Khi anh đụng chạm cuộc đời, anh sẽ đụng đến các vấn đề. Tại sân bay, khi tôi chào ngài Tổng thống và người ta mang đến một trẻ nhỏ da màu, dễ thương. Ngài Tổng thống nói với tôi: “Đức bé này vượt qua biên giới Colombia, mẹ đã mất, chỉ còn một mình. Cậu bé 5 tuổi, đến từ Châu Phi, nhưng chúng tôi cũng chưa biết nước nào vì không cậu bé không nói tiếng Anh, Pháp hay Bồ; chỉ nói tiếng địa phương. Chúng tôi đã nhận nuôi.” Đó là một đứa bé đẹp, hiền lành… Thảm kịch của một đứa bé bị bỏ rơi vì mẹ mất và cảnh sát đã giao cho giới chức để đảm trách. Điều này đánh động anh, và như thế sứ mạng bắt đầu có màu sắc. Nó làm anh phải nói điều gì đó, phải động lòng. Nó không phải là một lý lẽ. Sứ mạng luôn luôn làm anh phải liên can. Ít nhất nó liên can đến tôi. Tôi luôn nói với người trẻ: Điều các con phải làm trong cuộc sống đó là các con phải bước đi, và bằng ba ngôn ngữ: ngôn ngữ của cái đầu, ngôn ngữ của con tim và ngôn ngữ của đôi tay. Ba ngôn ngữ này hoà điệu với nhau, theo cách là: nghĩ về điều mình cảm và điều mình làm, rồi cảm điều mình nghĩ và điều mình làm, và cuối cùng là làm điều mình cảm và điều mình nghĩ. Tôi không biết kết toán một sứ mạng. Với tất cả những điều ấy, tôi đến trước Chúa để cầu nguyện, đôi khi tôi ngủ trước Chúa, nhưng vẫn mang tất cả những điều tôi đã sống trong sứ mạng và xin Ngài củng cố cho tôi trong đức tin. Đây là cách tôi sống và thi hành sứ mạng Giáo Hoàng.
Edwin: Cách chung, ĐHGT ở Panama có đáp ứng được những kỳ vọng của ĐTC không?
ĐTC: Chắc chắn rồi. Đồng hồ để đo xem một chuyến tông du cách chung có đáp ứng được kỳ vọng hay không, đó là sự mệt nhoài, và tôi thật sự rã rời.
Edwin: Thưa ĐTC, vấn đề chung của Trung Mỹ, bao gồm cả Panama là phần lớn Châu Mỹ Latinh là việc mang thai của các bé còn rất nhỏ. Chỉ tại Panama thôi năm ngoái đã 10 ngàn, và Trung Mỹ cũng không khác. Những kẻ gièm pha Giáo hội đổ lỗi cho Giáo hội Công giáo là không giáo dục giới tính trong trường học, và Giáo hội Công giáo điều hành nhiều trường học và đại học ở Mỹ Latinh. Xin ĐTC cho biết ý kiến về việc giáo dục giới tính.
ĐTC Phanxicô: Tôi nghĩ là trong trường học cần có giáo dục giới tính. Giới tính là một món quà của Thiên Chúa chứ không phải một điều kỳ dị. Là một món quà để yêu thương; nếu một ai dùng nó để kiếm tiền hay khai thác người khác thì đó là một vấn đề khác. Cần phải giáo dục giới tính cách khách quan, chứ không áp đặt ý thức hệ. Bởi vì nếu trong trường học giáo dục giới tính cách áp đặt ý thức hệ thì phá huỷ con người. Giới tính như là một món quà của Thiên Chúa thì phải được giáo dục, không cứng nhắc. Giáo dục đó là làm nổi lên điều tốt nhất nơi con người và đồng hành với họ trong hành trình bước đi. Vấn đề nằm ở chỗ những người chịu trách nhiệm về giáo dục, cả ở cấp quốc gia lẫn địa phương, cũng như đối với từng đơn vị trường học: giáo viên đảm trách điều này, sách vở nào… Tôi đã thấy nhiều thể loại, có những điều giúp trưởng thành và có những điều làm hại. Tôi nghĩ, không biết liệu có khách quan hay không, rằng Panama không có giáo dục giới tính. Và tôi nói điều này nhưng không có ý đi sâu vào những vấn đề chính trị của Panama: đó là cần có giáo dục giới tính cho trẻ em. Lý tưởng là bắt đầu từ ở nhà, với cha mẹ của chúng. Không phải lúc nào cũng có thể làm được đối với nhiều hoàn cảnh gia đình, hoặc không biết cách dạy thế nào. Nhà trường bù đắp về điều này và phải làm; nếu không sẽ vẫn để lại một lỗ hổng mà bất cứ ý thức hệ nào cũng có thể tràn vào.
Javier Brocal, từ Romereports: Trong những ngày này, ĐTC nói chuyện với nhiều người, nhiều bạn trẻ. Chắc chắn trong số đó có những bạn trẻ rời xa Giáo hội hay đang gặp khó khăn. Theo ĐTC, đâu là khó khăn các bạn trẻ gặp phải, và đâu là những lý do khiến họ rời xa Giáo hội?
ĐTC: Tôi gặp rất nhiều; một số gặp cá nhân, nhưng phần lớn gặp chung, tôi tin rằng điều đầu tiên đó là vì thiếu đời sống chứng tá của các Kitô hữu, của linh mục, của giám mục. Tôi không nói của giáo hoàng, vì rất nhiều [cười], và giáo hoàng cũng vậy. Thiếu chứng tá. Nếu một mục tử làm người tổ chức về các chương trình mục vụ mà không gần với dân chúng thì mục tử này không mang chứng tá của mục tử; mục tử phải ở với dân, mục tử và đàn chiên. Mục tử phải đi trước đàn chiên để dẫn đường, ở giữa đàn chiên để ngửi được mùi của con người và hiểu được người ta nghĩ gì, cần gì và đi sau đàn chiên để bảo vệ từ phía sau. Nhưng nếu mục tử không sống bằng sự đam mê, thì dân chúng sẽ cảm thấy bị bỏ rơi hoặc một cảm giác bị coi thường nhất định. Tôi nghĩ là mình đã nhấn mạnh về các mục tử, và cả các Kitô hữu đạo đức giả. Họ đi lễ tất cả các Chúa Nhật, và rồi không trả lương tháng 13, và trả lương kiểu chợ đen và bóc lột người khác… “Không, con là người Công giáo, con đi lễ tất cả các ngày Chúa Nhật!”, nhưng nếu anh làm các điều trên thì anh đang đưa ra một lời phản chứng và theo tôi thì điều này làm cho dân chúng xa Giáo hội hơn. Cả giáo dân, tất cả… Một người có thể nói rằng: “Thôi, đừng có bảo tôi công giáo mà không làm chứng; tôi được học nên giáo dục Công giáo, chỉ có điều tôi hờ hững, tôi thế gian chút, nhưng xin lỗi, đừng nhìn tôi như một mẫu”. Phải nói điều này, tôi sợ người Công giáo kiểu này, họ nghĩ về sự hoàn hảo. Nhưng trong lịch sử đã diễn ra như vậy, Chúa Giêsu đã nói về thầy dạy luật: “Con tạ ơn Chúa vì con không giống như kẻ tội lỗi kia”. Như vậy là không được. Họ đang thiếu đời sống chứng tá. Cũng có những kiểu khác: như là khó tính chẳng hạn.
Caroline Pigozzi đến từ Paris Match: Thưa ĐTC, chúng tôi đã thấy trong bốn ngày vừa qua, những người trẻ đã cầu nguyện rất sốt sắng. Và có thể nghĩ rằng sẽ có một số muốn đi tu, và một số có ơn gọi. Và cũng có thể một số nghĩ rằng nếu bước đi mà không lập gia đình thì thật khó. Có thể nghĩ rằng Giáo hội Công giáo, theo nghi lễ đông phương, ĐTC sẽ cho phép những người lập gia đình trở thành linh mục được không?
ĐTC: Giáo hội Công giáo, theo nghi lễ Đông Phương có thể làm điều đó và có thể chọn độc thân hay lập gia đình trước khi chịu chức phó tế.
Caroline Pigozzi: Nhưng bây giờ, với Giáo hội Công giáo theo nghi lễ Latinh, ĐTC có nghĩ về quyết định đó không?
ĐTC: Về nghi lễ Latinh, tôi chợt nghĩ đến câu nói của Thánh Phaolô VI: “Tôi muốn hiến mạng sống trước khi thay đổi luật độc thân”. Vào lúc này, tôi nghĩ đến và cũng muốn nói như thế, bởi vì đó là một câu can đảm, trong một thời điểm khó khăn hơn lúc này, trong những năm 1968-1970. Cá nhân mà nói, tôi nghĩ rằng độc thân là một món quà cho Giáo hội; thứ đến, tôi không đồng ý cho phép độc thân tuỳ chọn. Không. Chỉ có thể nghĩ đến khả thể tại những nơi hẻo lánh xa xôi – ở ốc đảo Thái Bình Dương chăng… nhưng điều đó nghĩ đến khi thật sự cần thiết về mục vụ, mà ở đó người mục tử phải bận tâm về các tín hữu. Có một cuốn sách của cha Lobinger, rất thú vị. Đây là điều bàn luận giữa các thần học gia, không phải là quyết định của tôi. Quyết định của tôi là: không có tuỳ chọn độc thân trước khi chịu chức phó tế. Đó là điều theo ý cá nhân, và tôi sẽ không làm. Và điều này là rõ ràng. Tôi là một người đóng kín? Có thể. Nhưng tôi không nghĩ sẽ đặt mình trước mặt Chúa với quyết định này. Rồi cha Lobinger nói: “Giáo hội làm nên Thánh Thể và Thánh Thể làm nên Giáo hội. Nhưng ở những cộng đoàn không có Thánh Thể thì sao?” Những cộng đoàn đó có những người tổ chức như là các phó tế, các nữ tu, giáo dân… Và trong bài luận của mình, cha Lobinger viết: “Có thể phong chức cho một người lớn tuổi, đã lập gia đình”. Có thể phong chức cho một người lớn tuổi đã lập gia đình, nhưng chỉ để thi hành nhiệm vụ thánh hoá, nghĩa là cử hành Thánh Lễ, cử hành bí tích Hoà giải và Xức dầu bệnh nhân. Chức tư tế thì có ba nhiệm vụ: giảng dạy, cai quản và thánh hoá. Điều này đi cùng với chức thánh. Và giám mục chỉ ban cho người ấy năng quyền thánh hoá. Đây là điều viết trong sách, rất thú vị. Có thể điều này giúp suy nghĩ về vấn đề. Tôi nghĩ vấn đề có thể mở theo nghĩa này: nơi thiếu linh mục. Tôi không nói là nên làm, vì tôi chưa suy nghĩ, tôi chưa cầu nguyện đủ về vấn đề này. Nhưng các nhà thần học phải nghiên cứu. Cha Lobinger là một ví dụ rồi, một fidei donum (hồng ân đức tin) của Nam Phi, là người đã già. Tôi nói điều này làm ví dụ để tạo những điểm cho các nhà thần học biết phải làm gì. Tôi đã nói chuyện với một thư ký, một giám mục, người phải làm việc tại một nước cộng sản từ lúc mới bắt đầu cuộc cách mạng; vào những năm 50, các giám mục, khi họ thấy cuộc cách mạng sẽ kết thúc thế nào, họ đã phong chức chui cho các nông dân tốt lành và thánh thiện. Rồi khủng hoảng qua, ba mươi năm sau, vấn đề cũng được giải quyết. Và giám mục ấy kể cho tôi về cảm xúc của mình khi nhìn thấy những nông dân này mặc áo lễ cùng đồng tế trong Thánh Lễ. Những điều này đã có trong lịch sử Giáo hội. Là điều để nghiên cứu, để suy nghĩ và cầu nguyện.”
Sau đó, nhà báo Caroline đã nhắc về những người Tin Lành trở thành Công giáo. Và ĐTC đã nói đến tông hiến Anglicanorum coetibus của ĐTC Benedicto XVI, về những linh mục Anh giáo trở thành Công giáo và vẫn giữ đời sống linh mục, như nghi lễ đông phương.
Lena Klimkeit từ Hãng tin Đức: Thưa Đức Thánh Cha, trong Chặng Đường Thánh Giá hôm thứ Sáu, một bạn trẻ đã đọc lên những lời rất mạnh mẽ về việc phá thai; Tôi muốn nhắc lại một chút: “Có một ngôi mộ khóc trên trời, tố cáo sự tàn ác khủng khiếp của loài người, đó là ngôi mộ mở ra từ tử cung người mẹ, xé nát sự sống vô tội. Chúa thực sự muốn chúng ta sống nhân bản, bảo vệ sự sống một cách mạnh mẽ và đảm bảo rằng những điều luật cho phép giết chết sự sống vô tội sẽ bị xóa vĩnh viễn”. Theo tôi, đây là một quan điểm rất quyết liệt. Tôi tự hỏi, và tôi muốn hỏi Đức Thánh Cha, liệu quan điểm này cũng tôn trọng sự đau khổ của chính người phụ nữ và liệu có tương hợp với thông điệp lòng thương xót của Ngài.
ĐTC: Thông điệp lòng thương xót dành cho tất cả mọi người, ngay cả đối với người phá thai. Nó dành cho tất cả mọi người. Sau khi làm điều này, vẫn có lòng thương xót, nhưng một lòng thương xót khó khăn; bởi vì vấn đề không nằm ở việc ban sự tha thứ, nhưng vấn đề ở chỗ người phụ nữ tự vấn lương tâm về việc phá thai. Đây là bi kịch khủng khiếp. Có lần tôi đã từng nghe một bác sĩ nói về một lý thuyết rằng – tôi không nhớ rõ – một bào thai khi mới được thụ thai đã gắn đến tận tủy của người mẹ và do đó nó gắn vào ký ức, ngay cả về thể lý. Đây là một lý thuyết, nhưng để nói rằng: một phụ nữ khi nghĩ về những gì mình đã làm… Tôi nói sự thật này: cần phải ở trong toà giải tội và anh phải cho sự an ủi, không trừng phạt gì. Vì lý do này, tôi đã mở năng quyền xoá giải về tội phá thai vì lòng thương xót, bởi vì đôi khi – nhưng là luôn luôn – người mẹ phải gặp đứa trẻ. Và nhiều lần, tôi khuyên khi họ khóc và họ có nỗi thống khổ này rằng: “Con chị đang ở trên thiên đàng, hãy nói chuyện với nó, hát những bài hát ru mà chị đã không hát và không thể hát”. Như thế có thể tìm được cách để hòa giải giữa người mẹ và đứa trẻ. Với Chúa thì đã có: đó là sự tha thứ của Chúa. Chúa luôn tha thứ. Nhưng lòng thương xót cũng là chính người phụ nữ ấy phải làm nên. Bi kịch về phá thai. Để hiểu rõ về điều này, cần phải ở trong tòa giải tội. Thật kinh khủng.
