Linh mục Dòng Tên Hans Zollner trong buổi nói chuyện với nhân viên của giáo phận Wollongong. Hình ảnh: Daniel Hopper, Giáo phận Wollongong.
Linh mục Dòng Tên Hans Zollner, chủ tịch Trung tâm Bảo vệ Trẻ em tại Đại học Gregoria Rôma, thành viên của Ủy ban Giáo hoàng Bảo vệ trẻ vị thành niên, chuyên gia hàng đầu của Vatican trong lãnh vực bảo vệ trẻ vị thành niên.
Tuần trước tại Úc, linh mục đã có buổi nói chuyện với nữ ký giả Catherien Shehan báo Catholic Weekly về những gì Giáo hội đã học hỏi qua cuộc khủng hoảng lạm dụng tình dục.
Đâu là tầm rộng lớn của nạn ấu dâm trong Giáo hội công giáo? Cha có thể cho biết tỷ lệ phần trăm của giáo sĩ hoặc tu sĩ đã lạm dụng không?
Có rất ít số liệu thống kê đáng tin cậy và các nghiên cứu đang được thực hiện. Chỉ có ở một vài quốc gia. Một là Úc, nước kia là Mỹ và có thể là ở năm nước khác. Mức độ ít nhiều từ ba đến năm phần trăm linh mục trong một thời hạn cụ thể, liên quan chủ yếu đến những gì chúng ta đã biết, nơi xảy ra, tất cả vào khoảng từ năm 1950 đến năm 2010. Từ 10 đến 20 năm nay, tùy theo nước, con số này đã giảm gần như không còn. Các cáo buộc liên hệ đến 10 đến 20 năm này … nơi giáo hội đã quyết định có các biện pháp bảo vệ, và các quy tắc ứng xử, các đường lối chỉ đạo để thực hiện … và đã tiến hành tốt. Khi thông tin về bảo vệ là bắt buộc và khi giám sát là bắt buộc thì công việc được tiến hành.
Như thế Giáo hội đã bắt đầu thực hiện các biện pháp này cách đây mười năm?
Từ năm 2002, hàng năm tại Mỹ đã đưa vào cái gọi là Điều lệ Dallas gồm các đường hướng chỉ đạo và các buổi thông tin bắt buộc. Tại Úc, như đã được Ủy ban Hoàng gia cho thấy… ở hầu hết các giáo phận, số cáo buộc trong những năm hiện tại, không phải 50 năm trước hay 30 năm trước, gần như là không.
Giới truyền thông thường có ấn tượng các vụ ấu dâm là chuyện đầy rẫy trong Giáo hội công giáo. Có thể cho rằng nó có nhiều khả năng xảy ra trong Giáo hội hơn ngoài xã hội chung chung không?
Chúng tôi không thể nói rằng có nhiều khả năng và những người nói thì họ không dựa trên các con số thống kê. Sự kiện đơn giản là… Không có một thể chế nào, không có giáo phái hay tôn giáo kitô giáo nào có sự điều tra sâu sát như Giáo hội công giáo. Vì vậy, không có sự so sánh đúng về chuyện này. Và ngay cả trong các nhóm chuyên nghiệp, cũng không có nghiên cứu nào, chẳng hạn với giáo viên trường học ở các trường công lập … nhà tâm lý học, bác sĩ, cảnh sát, giới ca nhạc hoặc huấn luyện viên thể thao. Vì vậy, chúng tôi không có con số đáng tin cậy để so sánh số lượng linh mục công giáo, đặc biệt nếu bà nói trong toàn bộ số người của một nghề cụ thể.
Chúng ta cũng phải công nhận, đa số các vụ lạm dụng tình dục và dĩ nhiên là lạm dụng về mặt cơ thể trên trẻ vị thành niên là chuyện xảy ra trong bối cảnh gia đình. Tôi nghe một người tham gia vào các thủ tục của Ủy ban Hoàng gia nói, 95% các lạm dụng ở Úc xảy ra trong gia đình. Như thế có nghĩa 5% của các lạm dụng xảy ra trong tất cả các thể chế mà Giáo hội công giáo có phần trong đó. Bây giờ, điều này không biện minh gì cho Giáo hội công giáo. Mỗi vụ lạm dụng là một vụ quá thêm. Mọi lạm dụng do tu sĩ công giáo và các thành viên khác của Giáo hội công giáo là một tội ác khủng khiếp và phải bị truy tố và trừng phạt.
Như thế con số lạm dụng do các linh mục, các tu sĩ hay các thành viên khác của Giáo hội sẽ ít hơn 5% của tổng số lạm dụng tình dục trẻ em trong xã hội?
Không, 95% xảy ra trong bối cảnh gia đình, trong xã hội nói chung. 5% trong tất cả các tổ chức mà Giáo hội công giáo là một phần. Như thế, tất cả các trường công lập, tất cả các nhà tâm lý học ở trong số 5% này.
Như vậy là ít hơn 5%?
Ít hơn 5%.
Theo cha, Giáo hội công giáo đã hành động đủ để giải quyết vấn đề ấu dâm không?
Chúng ta không bao giờ làm cho đủ. Nhưng Giáo hội công giáo ở Úc đã làm được rất nhiều và chắc chắn là một trong số năm nước hàng đầu của thế giới. Nếu bà đến các giáo hội địa phương, các buổi họp của hội đồng giám mục ở đây thì bà sẽ thấy nhân viên được huấn luyện và có đủ mọi tài liệu. Có nhân viên được đào tạo, có các thông tin, có các hội nghị như thế này (một hội nghị trong giáo phận Wollongong). Bà sẽ có câu trả lời cho tất cả các khuyến nghị của Ủy ban Hoàng gia, 98% mọi đề nghị đều được chấp nhận mà không có một thảo luận nào và thật sự là làm việc theo những gì Giáo hội yêu cầu và xã hội yêu cầu.
Theo kinh nghiệm tâm lý gia của cha, các nạn nhân của ấu dâm cần gì nhất để chữa lành?
Hầu hết các nạn nhân mà tôi đã gặp, đã lắng nghe, họ đều nói, điều họ mong đợi là được lắng nghe, đó là điều dễ dàng để nói nhưng không dễ thực hiện bởi vì phải cởi mở, không những trong tinh thần mà cả trong quả tim, phải thật sự cho thấy sự thông cảm và phải hiểu chiều sâu của nỗi đau khổ của người mình chia sẻ. Rất nhiều nạn nhân nói họ mong có ai trong hàng ngũ cấp cao của Giáo hội lắng nghe họ. Bình thường nếu các vụ lạm dụng xảy ra trong giáo phận thì họ xin giám mục hay bề trên dòng nghe họ. Một số người không muốn gặp bất kỳ một ai trong hàng tu sĩ, khi đó phải tìm một người khác. Nhưng mọi người đều đồng ý, yếu tố quan trọng duy nhất trong tiến trình chữa lành là thực sự được lắng nghe … tất cả đều nói đây là điểm khởi đầu.
Một người bị lạm dụng tình dục trong tuổi thơ ấu có thể được chữa lành không?
Tôi đã thấy các nạn nhân đã có một tiến trình dài, họ nói họ được chữa lành và được hòa giải, đó là một giai đoạn khác. Nhưng tiến trình chữa lành sẽ khó có thể được nếu không có sự giúp đỡ của những người thân thuộc, chủ yếu là gia đình, bạn bè, chuyên gia cố vấn và tâm lý trị liệu. Đôi khi có một số lớn người bị lạm dụng tình dục họ được chữa lành nhờ tiến trình thiêng liêng do các linh mục hay các tu sĩ đảm trách. Điều ngạc nhiên là có những người cho biết họ được chữa lành nhờ các tu sĩ. Đây không phải là tiến trình cho tất cả, nhưng tôi đã gặp nhiều người được chữa lành. Và tôi vẫn còn tin điều này.
Lạm dụng tình dục gây tác hại gì trên người ta?
Hầu hết là phá hủy niềm tin, đó là hậu quả nặng nhất của lạm dụng. Nó phá hủy lòng tin vào chính mình, vào người khác và vào Chúa. Nếu người lạm dụng là một linh mục, tu sĩ hay một người trong Giáo hội, thì vấn đề là căn tính của người đó trong chuyện này. Sau đó là các vấn đề rối loạn tâm lý, mặc cảm tội lỗi. Thường họ có các cảm xúc và thái độ nghịch nhau đối với tình dục, và câu hỏi là làm sao để tái dựng lại căn tính, làm sao tôi có thể sống khi tôi bị lạm dụng như thế này quá sớm?
Vì sao các trường hợp lạm dụng tình dục trong Giáo hội bây giờ mới được đưa ra ánh sáng, vào lúc này? Cha có nghĩ rằng các tội ác này luôn có trong Giáo Hội nhưng chỉ bây giờ chúng ta mới khám phá ra chúng và sự quan trọng của chúng?
Chúng ta không chỉ bây giờ mới phát hiện ra ở Úc dưới nhiều làn sóng khác nhau, một chủ đề trong Giáo hội. Tôi đã gặp một linh mục phải đối diện với trường hợp đầu tiên trong đời mục vụ của cha ở giáo phận năm 1977. Nhưng từ đó, là đã 40 năm, đã có nhiều chuyện thay đổi trong Giáo hội, trong nước, chúng ta bắt đầu nói đến các vụ ấu dâm một cách công khai, ở một tầm mức lớn chỉ cách đây tám năm rưỡi. Có một thời điểm khi mọi người thật sự bắt đầu nói đến chuyện này vì đã có cởi mở và một vài cấm kỵ đã biến mất…
Theo cha đâu là các nguyên nhân chính của các vụ ấu dâm của các tu sĩ?
Đây là câu hỏi mà khi trả lời có liên quan đến tất cả từng thủ phạm. Có những yếu tố chung… những người lạm dụng trẻ vị thành niên đặc biệt là có sự khác biệt về quyền. Chẳng hạn là linh mục, tôi muốn lấy gì tôi thích, tôi lấy những gì tôi muốn, tôi không chịu trách nhiệm về những gì tôi làm. Tôi chứng tỏ cho thấy tôi là cấp cao, điều này cho thấy về mặt tâm lý, nhiều người bị lạm dụng cảm thấy mình thật sự yếu đuối. Họ có thể không có vẻ yếu đuối, nhưng họ cảm thấy họ không thể nào đối phó như một người lớn ngang hàng, họ không thể đương đầu với người khác phái. Vì vậy, có thể có tất cả các loại động lực diễn ra, kể cả các vấn đề chưa được giải quyết về bản sắc tình dục , vv.
Có yếu tố nào do các thủ phạm cũng đã từng là nạn nhân của lạm dụng tình dục trong quá khứ không?
Bây giờ đang có cuộc tranh luận khoa học về các con số mâu thuẫn của vấn đề này. Cá nhân tôi nghĩ rằng có một yếu tố có nguy cơ khi mình đã từng bị lạm dụng và tài liệu có nói, nhưng nó không cao như mọi người nghĩ. Không phải ai bị lạm dụng cũng tự động biến thành người đi lạm dụng lại. Điều này đã được chứng minh là sai.
Cha có thấy bằng chứng nào trong Giáo hội những người lạm dụng bản thân họ đã bị lạm dụng?
Không có sự khác biệt giữa những người trong Giáo hội hay ngoài Giáo hội, không. Như tôi đã nói, có một yếu tố rủi ro nhất định, nhưng yếu tố rủi ro không có nghĩa là nhất thiết người đó hành động như vậy.
Cha có thấy yếu tố ma quỷ nào trong tất cả sự lạm dụng tình dục này trong Giáo Hội không?
Chắc chắn có những câu chuyện kinh khủng và chúng ta không thể tin rằng một linh mục có thể làm được điều đó như những gì chúng ta đã nghe và những gì thật sự đã xảy ra để tin rằng một linh mục lại có thể làm đến như thế. Do đó có yếu tố sự dữ đi xa hơn sự hiểu biết của loài người chúng ta và chắc chắn có một cái gì đó cũng là thành phần của một sự hiện diện ác quỷ nơi con người mà mình không thể hiểu được.
Các nghiên cứu độc lập ở Mỹ cho thấy 81% nạn nhân lạm dụng của hàng giáo sĩ là con trai ở tuổi dậy thì hay ngoài tuổi dậy thì. Vậy cha có nghĩ có yếu tố đồng tính trong cuộc khủng hoảng lạm dụng tình dục trong Giáo hội không?
Trong Giáo hội có những con số như đang có, và có vẻ được xác nhận những gì đang thực sự xảy ra và những gì đã xảy ra. Tôi sẽ nói, đầu tiên hết đồng tính không dẫn đến hành vi lạm dụng, điều đó rõ ràng. Và tôi bổ sung, theo kinh nghiệm của tôi và theo những gì tôi được đọc thì không phải tất cả những người đi lạm dụng, không phải tất cả các linh mục, những người đàn ông đi lạm dụng con trai lại tự nhận mình là đồng tính. Vì vậy, họ hành động tình dục đồng tính nhưng họ cũng sẽ có khuynh hướng tình dục khác giới, hoặc họ sẽ không xác định rõ ràng và duy nhất định hướng đồng tính của mình.
Vì vậy bây giờ người ta nói rất nhiều về vấn đề này. Một số người cho rằng chúng ta có một tỷ lệ đồng tính nào đó trong hàng giáo sĩ, điều đó đã rõ ràng và chúng ta không phủ nhận chuyện này. Và vì họ không được phép xử lý điều này, họ nghĩ họ được bảo cho biết họ không thể nói ra điều đó, đồng tính kéo dài và sau đó biểu lộ ra, họ không có liên hệ đồng tính với bạn bè, mà với các nam thiếu niên tuổi vị thành niên.
Như thế chính sách của Giáo hội có sàng lọc các chủng sinh có khuynh hướng đồng tính không?
Trong tiến trình tuyển nhận chủng sinh có phần kiểm tra tâm lý, ít nhất tôi nghĩ bây giờ có ở khắp nước và các nơi khác. Vấn đề không phải là quan hệ tình dục khác giới hay đồng giới để sàng lọc như vậy, về cơ bản, vì các nhà tâm lý không muốn nhìn vào vấn đề này nhưng nhìn vào dục tính toàn diện, về tình trạng sức khỏe, về sự chưa trưởng thành, về các quan hệ, về quyền lực, về kinh nghiệm sống. Bởi vì tình dục không phải là chuyện ngắt kết nối với phần còn lại của nhân cách. Ngược lại, nó rất hiện diện.
Vì thế, dù có tỷ lệ phần trăm cao của nạn ấu dâm trong hàng ngũ giáo sĩ, nhưng đó không phải là lý do đủ để ngăn chặn một người có khuynh hướng đồng tính vào hàng ngủ linh mục?
Không, Giáo hội có đường hướng dẫn cho vấn đề này, những người có khuynh hướng đồng tính bắt nguồn từ sâu không nên được nhận vào chủng viện hay được chịu chức. Câu hỏi đặt ra là “xu hướng bắt nguồn từ sâu” nghĩa là gì? Câu hỏi này chưa được xác định, chắc chắn không phải do khoa học. Vì vậy, có lúc phải thận trọng và chúng ta phải thừa nhận có những người đồng tính, hoặc những người tự cho mình là đồng tính ở trong hàng ngũ giáo sĩ. Chúng ta không cần phải phủ nhận điều này vì nó rõ ràng. Câu hỏi quan trọng hơn là họ sống như thế nào? Tôi nghĩ một linh mục đồng tính phải đương đầu với nhiều thách thức hơn là một linh mục dị tính, chỉ vì linh mục này phải bảo vệ học thuyết cho rằng đồng tính là không bình thường.
