 |
| Thánh Giuse, người thợ mộc Godong |
Những người làm bánh và bán hoa sẽ được phép làm việc vào ngày 1 tháng 5. Còn thợ mộc thì có lẽ là không. Tuy nhiên, một trong số những người thợ mộc này, Thánh Giuse, lại là người mà Giáo hội tôn kính vào ngày đó. Nhưng trên thực tế, Cha Guillaume de Menthière đặt câu hỏi, nghề nghiệp chính xác của Thánh Giuse là gì, nghĩa là, địa vị kinh tế xã hội của Thánh Gia như thế nào?
Đây là tháng đẹp nhất, tháng của Đức Mẹ! Vào đầu tháng Năm này, chúng ta tôn vinh người bạn trăm năm của Đức Maria bằng lễ kính Thánh Giuse Thợ. Ngay cả khi đối với người Pháp, từ “thợ” (arlette laguiller, worker) nghe có vẻ hơi quê mùa, giống như điều gì đó bắt nguồn từ một bài hát tiếng Pháp, nhưng thì thực ra đó là một từ trung lập, không giải quyết được câu hỏi liệu Thánh Giuse là một nhân viên, một ông chủ, một người thợ thủ công, một người lao động, một nhà quản lý, một thương nhân, một nhà công nghiệp… Trong lịch phụng vụ của chúng ta, đúng là chúng ta thường nói về Thánh Giuse người thợ thủ công. Tuy nhiên, từ “thợ thủ công” (artisan, craftsman) này gợi lên trong tâm trí đương đại của chúng ta một loạt hình ảnh có thể không phản ánh chính xác thực tế công việc của Thánh Giuse. Câu hỏi này rất quan trọng bởi vì chúng ta không thể quên rằng nghề của Thánh Giuse cũng là nghề của Chúa Giêsu cho đến khi ngài ba mươi tuổi, đến nỗi những người cùng thời chỉ đơn giản gọi Chúa chúng ta là: người thợ mộc (Mc 6:3).
Thánh Giuse, một con người danh giá
Những hình tượng của Hội Xuân Bích thường miêu tả Thánh Giuse như một người thợ thủ công nghèo khó trong một xưởng mộc nghèo nàn, cần mẫn cưa vài tấm ván… Trên thực tế, dường như thuật ngữ Hy Lạp được sử dụng bởi các thánh sử, tektwn tektôn, tương đương với từ naggara trong tiếng Aram. Giờ đây, naggara, giống như tektôn, có thể có nhiều nghĩa khác nhau: thợ mộc, thợ tiện, thợ thủ công, nhưng cũng có thể là bậc thầy hoặc nghệ sĩ. Trong một số đoạn Talmud, naggara dường như có nghĩa là “học giả,” và bar naggara (con trai của người thợ mộc) có nghĩa là “học trò, môn đệ.” Ở những ngôi làng không có giáo sĩ (rabbi) Do Thái, người thợ mộc đóng vai trò như một giáo sĩ. Trong thời kỳ lưu đày ở Babylon, những người thợ thủ công bị đưa đi lưu đày vì họ nằm trong số những người có địa vị cao trong vùng đất đó (Gr 24:1) [1].
Chúng ta phải loại bỏ những định kiến của mình, những định kiến luôn đối lập lao động chân tay và trình độ trí tuệ. Trong thế giới Do Thái thuộc phái Pharisêu, tất cả các giáo sĩ Do Thái, những bậc thầy về khoa thần học, đều có một nghề thủ công. Rabbi Hillel là một người đốn củi, Rabbi Yohanan là một người đóng giày,… Các tư tế của Đền thờ cũng có những nghề nghiệp thế tục và lao động chân tay, như trường hợp của tông đồ và Gioan – thánh sử, người môn đệ mà Chúa Giêsu yêu mến, con trai của Zêbêđê, người có lẽ vừa là tư tế (Ga 18:15) vừa là ngư dân trên Biển hồ Galilê (Mc 1:19). Rabbi Giêsu thành Nazareth làm việc với gỗ; điều đó không thể nghi ngờ. Thánh Justin Tử đạo (mất năm 165), vốn đến từ Nablus, đã nói về các vật dụng bằng gỗ – ách và cày – do Chúa Kitô làm ra trong xưởng của Thánh Giuse (Đối thoại với Trypho, 88). Đáng chú ý, những công cụ nông nghiệp này được tìm thấy trong lời dạy của Chúa: làm môn đệ có nghĩa là tra tay vào cày và mang lấy ách (Mt 11:29) [2].
Thánh Giuse, một doanh nhân
Hơn nữa, chúng ta biết rằng vào năm 4 trước Công nguyên, Hêrôđê Antipas đã cho xây dựng Sepphoris, một thành phố cách Nazareth 7 km về phía tây bắc, làm kinh đô mới của mình. Đây chắc chắn là một dự án xây dựng rất lớn, đòi hỏi kỹ năng của những người thợ mộc. Liệu Thánh Giuse – và cả Chúa Giêsu – có làm việc ở đó không? Hay các ngài đã rời khỏi thành phố ngoại giáo gần nhà này để đóng thuyền trên bờ biển Galilê, cách đó khoảng 30 km? Thánh Giuse chỉ là một người lao động bình thường, hay ngài sở hữu “một công ty bất động sản” hoặc “một xưởng đóng tàu”? Thật khó để nói chắc chắn. Cũng thật khó để tưởng tượng rằng Thánh Gia đã sống trong giàu sang phú quý. Bên cạnh đó, khi dâng Chúa Giêsu trong Đền thờ, chẳng phải Đức Mẹ và Thánh Giuse đã mang theo lễ vật của người nghèo, hai con chim bồ câu non (Lc 2:24) sao? Chẳng lẽ các ngài không đủ giàu có để dâng một con chiên, hay chúng ta nên xem xét rằng, khi mang theo Con Chiên thật, là Chúa Giêsu, các ngài bằng lòng mang thêm hai con chim bồ câu để tránh bị chú ý? Chắc hẳn, cho dù nghèo túng hay không, nhưng Thánh Gia lại sống giản dị, không thu hút sự chú ý.
Sự tôn vinh lao động của con người
Sự mơ hồ xung quanh bản chất của công việc và địa vị xã hội của Thánh Giuse cuối cùng đã mang lại ý nghĩa trọn vẹn cho lễ ngày 1 tháng 5. Không phải một tầng lớp xã hội hay nghề nghiệp nào đó được tôn vinh trong ngày này, mà chính là lao động của con người. Thật vậy, công việc đã được Chúa chúng ta thánh hóa, Người không hề coi thường mà còn đảm nhận nghề nghiệp của Thánh Giuse. Vì vậy, như Péguy đã nhận xét, “trong thần học Kitô giáo, luật về lao động không có cơ sở nào nghiêm túc hơn để áp dụng ngoài công việc lao động hằng ngày của Chúa Giêsu trong xưởng mộc ở Nazareth…”
“Người lao động ngày nay là người hành động giống như Chúa Giêsu, là người noi gương Chúa Giêsu. Công việc hằng ngày không còn là lao nhọc, không còn chỉ có lao nhọc, không còn chủ yếu là lao nhọc nữa. Ngày nay nó là sự noi gương… Con người trải qua một ngày sống của mình trước hết và trên hết là noi gương Chúa Giêsu, Đấng cũng đã làm việc cả ngày…” (Un nouveau théologien, M. Fernand Laudet, Pléiade p. 411-412).
Tác giả: Guillaume de Menthière – Nguồn: Aleteia (30/4/2026)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
—————————–
Ghi chú:
[1] Phải thừa nhận rằng, thuật ngữ được sử dụng trong Gr 24:1 và Gr 29:2 khá mơ hồ và có thể đề cập đến bất kỳ loại thợ thủ công hoặc kỹ thuật viên nào, nhưng các bản dịch cũ hơn (Segond, Crampon) sử dụng từ: thợ mộc.
[2] “Ai tra tay vào cày mà còn ngoái nhìn lại thì không xứng đáng phục vụ trong Nước Thiên Chúa.” (Lc 9:62) Lưỡi cày được làm bằng gỗ, và do đó rất dễ gãy. Việc ngoái nhìn lại nghĩa là có nguy cơ làm gãy nó khi va phải đá.
